रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

पञ्चमोऽध्यायः ३६ रक्ताक्षो (१)वाम भेदोऽसौ वामे दक्षे त्रिलोचनः । दिग्द्वारपक्षयुग्मे च प्रशस्ता विघ्ननाशनाः ॥ ५६ ॥ इति चण्डिकाष्टकप्रतिहाराः । अष्टपत्राम्बुजस्योर्ध्वे लक्ष्मीः सिंहासने शुभे । विनायकवदासीना सर्वाभरणभूषिता ॥ ५७ ॥ ऊर्ध्वहस्तौ प्रकर्तव्यौ देव्याः पङ्कजधारिणौ । (२)वामे घृतघटं धत्ते दक्षिणे मातुलिङ्गकम् ॥ ५८ ॥ इति लक्ष्म्या मूर्तिः । क्षेत्रे कोल्हा(३)पुरे दैत्ये महालक्ष्मीर्यदाऽर्च्यते । लक्ष्मीवत् सा सदा कार्या रूपाभरणभूषिता ॥ ५९ ॥ दक्षिणाधःकरे पात्रमूर्ध्वे कौमोदकी भवेत् । वामोर्ध्वे खेटकं धत्ते श्रीफलं तदधःकरे ॥ ६० ॥ इति महालक्ष्मीः । एकवक्त्रा चतुर्हस्ता मुकुटेन विराजिता । प्रभामण्डलसंयुक्ता कुण्डलान्वितशेखरा ॥ ६१ ॥ अक्षाब्जवीणा पुस्तकं महाविद्या प्रकीर्तिता । [ इति महाविद्या ] वराक्षाब्जं पुस्तकञ्च सरस्वती शुभावहा ॥ ६२ ॥ [ इति सरस्वती ] हंसारूढा प्रकर्तव्या साक्षसूलकमण्डलुः । स्रुवं च पुस्तकं धत्ते ऊर्ध्वहस्तद्वये शुभा ॥ ६३ ॥ इति ब्राह्मी । माहेश्वरी प्रकर्तव्या वृषभासनसंस्थिता । कपालशूलखट्वाङ्गवरदा च चतुर्भुजा ॥ ६४ ॥ इति माहेश्वरी ।

---

(१) ‘नाम’ इति स्यात् । (२) ‘वामेऽमृतघटं’ इति स्यात् । (३) ‘पुरादन्ये’ इति स्यात् ।