भारतकोश
सचित्र ज्योतिष शिक्षा (प्रारम्भिक ज्ञान खण्ड) भाग १

सचित्र ज्योतिष शिक्षा (प्रारम्भिक ज्ञान खण्ड) भाग १

Sachitra Jyotisha Shiksha (Prarambhika Gyan Khand) Vol 1

बाबूलाल ठाकुर द्वारा

स्रोत: Motilal Banarsidass Edition · Motilal Banarsidass, Delhi (उद्गम)

DevanagariHindipublished288 पृष्ठ

पृष्ठ 176, कुल 288 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 176

५८ : सचित्र ज्योतिष शिक्षा- प्रारम्भिक ज्ञान खण्ड

गुणघमं सूयं चंद्र मंगल बुध गुरु शुक्र शनि राहु केतु

११ गुण सत्त्वगुण सत्त्त० तमो० रजो० सत्त्व? रजो० तमो० तमो०

१२ धातु सुवर्ण कांसा गेर सुवर्ण रत्न रूपा लोह लोह लोह

१३ रस तिक्त लवण कटु कदु मधुर अम्ल तिक्त तिक्त तिक्त

(सबरस) (कषाय)

१४ काल मध्याह्व अपरात्त मध्याह्न पूर्वाह्न पूर्वाह्न अपराह्न संध्या संध्या संध्या

(बली) बली : (रातः) (प्रातः)

१५ स्वभाव स्थिर चर उग्र मिश्र मृदु लघु तीक्ष्ण तीक्ष्ण

१६ भुमि पशुभूमि आद्रेंभू, दग्ध० शमशान ग्राम जल० ऊषर ऊषर ऊषर

१७ पाद चतुष्पद सपं चौपाया पक्षी द्विपद द्विपद पक्षी सपं पक्षौ

(अपद) (मनुष्य)

१८ आकार चौकोन स्थूल चौकोन गोल गोल खंड(अद्धं- दीर्घ दीघं पुच्छ

१९ मणि

चन्द्राकार)

माणिक मोती प्रवाळ पन्ना पुष्पराग हीरा नीलम पिरोजा लसण

२० स्वभाव उम्र सौम्य उग्र शुभ शुभ शुभ पाप पाप पाप

२१ चर

आदि

स्थिर चर चर द्विस्वभाव स्थिर चर पक्षी चर पक्षी

(स्थिर) (स्थिर)

२२ स्थान वन जल वन ग्राम ग्राम ग्राम संधि विवर विवर

२३ „» देव- जल°o अग्नि क्रीड़ा भण्डार शय्या गंज ढेर) विल बिल

स्थान

२४ ग्रहभेद मूलग्रह धातुग्रह धातु जीव० जीव० मूल धातु धातु धातु

२५ ऋतु ग्रीष्म वर्षा ग्रीष्म शरद हेमन्त बसंत शिशिर शिशिर शिशिर

२६ जरू

२७ पीड़ा-

स्थान

शुष्क सजल शुष्क जलराशि जलराशि सजल शुष्क शुष्क शुष्क

में सजल में सजल

सिर या छाती या पीठ हाथ पैर कमर गुप्त घुटना

मुख गला पेट स्थान जांघ

२८ फल अयन में मुहूत॑ दिन ऋतु महीना पक्ष वर्ष

समय

२९ कारक पिता माता भाई मामा संतति स्त्री खच मृत्यु

३० दृष्टि ऊर्ध्वं सम ऊध्वं तिरछी सम तिरछीअधो अधो अघो