साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

१६४ साहित्यदर्पणे वाच्या । हासः पुनरुपच्यमानो व्यभिचार्येव । व्यभिचारिलक्ष- णात् । तदुक्तम्— ‘रसावस्थां परं भावः स्थायितां प्रतिपद्यते ।’ इति । तत्तस्य स्थायिनः कस्मिन् रसे संचारित्वमित्याह— शृङ्गारवीरयोर्हामो वीरे क्रोधस्तथा मतः ॥ १७२ ॥ शान्ते जुगुप्सा कथिता व्यभिचारितया पुनः । इत्याद्यन्यत्समूह्येयं तथा भावितबुद्धिभिः ॥ १७३ ॥ अथ स्थायिभावः— अविरुद्धा विरुद्धा वा यं तिरोधातुमक्षमाः । आस्वादाङ्कुरकन्दोऽसौ भावः स्थायीति संमतः ॥ १७४ यदुक्तम्— ‘यत्सूत्रवृत्त्या भावानामन्येषामनुगामकः । न तिरोधीयते स्थायी तैर्भावैः पुष्यते परम् ॥’ इति । ... ॥ परमिति । अत्यन्तमित्यर्थः ॥ अक्षमा इति । 'भावा इति शेषः । कन्दो मूलम् ॥ यत्सूत्रवृत्त्या यत्सूत्रन्यायेन । अनुगामकः प्रका- १. स्थायीति । ...