साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

८० साहित्यदर्पणे तातपादो रामभजो वापुदेव इति त्रयी । त्रेतेव स्मर्यतां चेतो यया शास्त्रावगाह्यभूः ॥ गुणदोषानुपङ्गेन या प्रीतिः किं तयाधुना । ईशानः सर्वविद्यानां स मे स्वामी प्रसीदतु ॥ सं ब्रह्मा स शिवः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट् । स एव विष्णुः स प्राणः स कालोऽग्निः स चन्द्रमाः ॥ जयपुरराजधानी } इत्याशास्ते वैक्रमाब्दाः १९७७ } श्रीदुर्गाप्रसादद्विवेदः ।

३ पृष्ठस्य पङ्क्तौ पृष्ठस्य पङ्क्तौ दैन्यम् ... ... १४७ १२ | भावपदनिरुक्तिः ... १६७ श्रमः ... . १४८ ७ | रसभेदाः ... ... १६- मदः ... ... १४८ १४ | तत्र, शृङ्गारः ... १६९ जडता ... ... १४९ ७ | विप्रलम्भ } ... १६९ १५ उग्रता ... ... १५० ३ | सम्भोगः } मोहः ... ... १५० ११ | विप्रलम्भरूपम् १७० २ विबोध ... ... १५१ ३ | विप्रलम्भभेदाः ... १७० ४ स्वप्नः ... ... १५१ ११ | तत्र, पूर्वरागः १७० ६ अपस्मारः ... ... १५२ ८ | कामदशाः ... १७१ ४ गर्वः ... ... १५२ १३ | तत्र, मरणे विशेषः १७३ २ मरणम् ... ... १५३ २ | कामदशासु विशेष १७४ ६ आलस्यम्... ... १५३ ७ | पूर्वरागभेदः ... १७४ ९ अमर्ष ... ... १५४ ५ | मान } निद्रा ... ... १५४ ११ | कोप. } ... १७४ १६ अवहित्था ... १५५ २ | ईर्ष्यामान ... १७६ ८ औत्सुक्यम् ... १५५ ८ | मानभङ्गोपायाः ... १७७ ७ उन्माद ... . १५६ २ प्रवासः ... १७७ १६ शङ्का ... ... १५७ २ दश कामदशा ... १७८ ४ स्मृति ... ... १५७ १० प्रवासभेदा ... १७८ १७ मतिः ... ... १५८ २ करुणविप्रलम्भ ... १८० ८ व्याधि ... ... १५८ ८ सम्भोग ... १८१ ६ त्रास ... ... १५८ १२ सम्भोगभेदाः ... १८२ ४ व्रीडा ... ... १५९ ५ हास.... ... १८३ ३ हर्ष ... ... १६० ८ हास्यभेदा ... १८३ ८ असूया ... ... १६० ५ करुण ... १८४ ९ विषाद ... ... १६० ११ करुणविप्रलम्भात्करणस्य भे- धृतिः ... ... १६१ ६ दारुणम् ... १८४ १३ चपलता ... ... १६१ १४ रौद्रः ... १८६ २ ग्लानि ... ... १६२ ८ शूर्पणखाकृतस्य भेदान्त- चिन्ता ... ... १६२ १६ रम् ... १८७ २ वितर्क ... ... १६३ ५ वीर ... १८७ ४ संचारिभेद ... ... १६४ ७ युद्धवीर, सात्त्विकभेद ... ... १६५ ८ धर्मवीर, सात्त्विकभेदान्तरम् ... १६५ ११ दयावीर, } ... १८७ १८ सात्त्विकभेदान्तरोदाहरणानि १६५ ७ दानवीर, }

२ पृष्ठस्य पङ्क्तौ | पृष्ठस्य पङ्क्तौ औदार्यम् ... ... १०७ २ | माधुर्यम् ... ... १३० ४ नायिकाभेदाः ... १०७ ४ | प्रगल्भता ... ... १३० ११ स्वस्त्री... ... ... १०७ ९ | औदार्यम् ... ... १३० १८ मुग्धा .. ... ... १०८ ३ | धैर्यम्... ... ... १३१ ४ मध्या... ... ... ११० ४ | लीला... .. ... १३१ ११ प्रगल्भा ... ... १११ ३ | विलासः ... ... १३२ २ मध्या धीरा \ | विच्छित्तिः ... ... १३२ १० मध्या धीराधीरा } ११३ ७ | विव्वोकः ... ... १३३ २ मध्याधीरा / | किलिकिञ्चितम् ... १३३ ९ प्रगल्भा धीरा... ... ११४ ८ | मोट्टायितम् ... ... १३४ २ प्रगल्भा धीराधीरा ... ११४ १६ | कुट्टमितम् ... ... १३४ ८ प्रगल्भाधीरा ... ... ११५ ४ | विभ्रमः ... ... १३४ १६ भेदाख्यानम् ... ... ११५ ७ | ललितम् . ... १३५ उल्टा ... ... ११६ २ | मदः ... ... १३५ ११ धन्या... ... ... ११६ ११ | विहृतम् ... ... १३६ ४ वेश्या .. ... ... ११७ ३ | तपनम् ... ... १३६ ८ भेदाख्यानम् .. ... १२० २ | मौग्ध्यम् ... ... १३७ २ स्वाधीनभर्तृका ... १२० ७ | विक्षेपः ... ... १३७ ७ खण्डिता ... . १२० १० | कुतूहलम् ... ... १३७ १२ अभिसारिका ... ... १२० १३ | हसितम् ... ... १३८ ५ अभिसारिकाभेदाः ... १२१ ३ | चकितम् ... ... १३८ ९ अभिसरणस्थानानि ... १२१ ११ | केलिः... ... १३८ १४ कलहान्तरिता ... १२२ ३ | मुग्धाकन्ययोरनुरागेङ्गितानि १३९ २ विप्रलब्धा ... ... १२२ १० | सर्वासामनुरागेङ्गितानि १३९ ९ प्रोषितभर्तृका... ... १२२ १५ | दूतः ... .. ... १४१ वासकसज्जा ... १२३ ९ | दूतीगुणाः ... ... १४२ ३ विरहोत्कण्ठिता ... १२३ १३ | प्रतिनायकः ... ... १४२ ८ भेदाख्यानम् ... ... १२८ ६ | उद्दीपनविभावाः ... १४२ ११ नायिकालङ्काराः ... १२७ २ | अनुभावाः ... ... १४३ ८ भाव, हाव ... १२८ २ | सात्त्विकाः ... ... १४४ २ हेला ... १२८ ८ | नृत्त, नम्भादयः ... १४४ ९ शोभा ... १२८ १६ | तन्मूर्तीनां लक्षणानि १४४ १० दीप्तिः ... १२९ ५ | व्यभिचारिणः ... ... १४६ ३ कान्तिः ... १२९ १२ | दम, निर्वेद ... ... १४६ १२ दीप्तिः ... १२९ १६ | असूयाः ... ... १४७ ३

३ पृष्ठस्य पङ्क्तौ | पृष्ठस्य पङ्क्तौ दैन्यम् ... ... १४७ १२ | भावपदनिरुक्तिः ... १६७ ६ श्रमः ... ... १४८ ७ | रसभेदाः ... ... १६८ ५ मदः ... ... १४८ १४ | तत्र, शृङ्गारः ... ... १६९ २ जडता ... ... १४९ ७ | विप्रलम्भ } ... १६९ १५ उग्रता ... ... १५० ३ | संभोगः } मोहः ... ... १५० ११ | विप्रलम्भस्वरूपम् १७० २ विबोधः ... ... १५१ ३ | विप्रलम्भभेदाः ... १७० ४ स्वप्नः ... ... १५१ ११ | तत्र, पूर्वरागः १७० ६ अपस्मारः ... १५२ ८ | कामदशाः ... १७१ ४ गर्वः ... ... १५२ १३ | तत्र, मरणे विशेषः ... १७३ २ मरणम् ... ... १५३ २ | कामदशासु विशेषः १७४ ६ आलस्यम् ... १५३ ७ | पूर्वरागभेदः ... १७४ ९ अमर्षः ... ... १५४ ५ | मानः } ... १७४ १६ निद्रा ... ... १५४ ११ | कोपः } अवहित्था ... १५५ २ | ईर्ष्यामानः ... १७६ ८ औत्सुक्यम् ... १५५ ८ | मानभङ्गोपायाः ... १७७ ७ उन्मादः ... १५६ २ | प्रवासः ... १७७ १६ शङ्का ... १५७ २ | दश कामदशाः ... १७८ ४ स्मृतिः ... १५७ १० | प्रवासभेदाः ... १७८ १७ मतिः ... १५८ २ | करुणविप्रलम्भ ... १८० ८ व्याधिः ... १५८ ८ | संभोगः ... १८१ ६ त्रासः ... १५८ १२ | संभोगभेदाः ... १८२ ४ व्रीडा ... १५९ ५ | हास्यः ... ... १८३ २ हर्षः ... १५९ ८ | हास्यभेदाः ... १८३ ८ असूया ... १६० ५ | करुणः ... १८४ १५ विषादः ... १६० ११ | करुणविप्रलम्भात्करणस्य भे- धृतिः ... १६१ ६ | दाख्यानम् ... १८५ १३ चपलता ... १६१ १४ | रौद्रः ... १८६ २ ग्लानिः ... १६२ ८ | युद्धवीरात्करणस्य भेदाख्या- चिन्ता ... १६२ १६ | नम् ... १८७ २ वितर्कः ... १६३ ५ | वीरः ... १८७ ४ संचारिभावः ... १६४ ५ | दानवीरः } स्थायिभावः ... १६४ ९ | धर्मवीरः } स्थायिभावभेदाः ... १६५ २ | युद्धवीरः } ... १८७ १० स्थायिभावभेदलक्षणानि १६५ ५ | दयावीरः }

[Page 2]

२

३ पृष्ठस्य पङ्क्तौ | पृष्ठस्य पङ्क्तौ दैन्यम् ... १४७ १२ | भावपदनिरुक्तिः .. १६७ ६ श्रमः ... १४८ ७ | रसभेदाः ... ... १६८ ५ मदः ... १४८ १४ | तत्र, शृङ्गारः... ... १६९ २ जडता ... १४९ ७ | विप्रलम्भ } .. १६९ १५ उग्रता ... १५० ३ | सम्भोग } मोह ... १५० ११ | विप्रलम्भस्वरूपम् १७० २ विबोधः ... १५१ ३ | विप्रलम्भभेदाः ... १७० ४ स्वप्नः ... १५१ ११ | तत्र, पूर्वराग १७० ६ अपस्मार ... १५२ ८ | कामदशाः ... १७१ ४ गर्वः ... १५२ १३ | तत्र, मरणे विशेष .. १७३ २ मरणम् ... १५३ २ | कामदशासु विशेषः १७४ ६ आलस्यम्... १५३ ७ | पूर्वरागभेदः ... १७४ ९ अमर्ष ... १५४ ५ | मान } ... .. १७४ १६ निद्रा ... १५४ ११ | कोपः } अवहित्था ... १५५ २ | ईर्ष्यामान ... १७६ ८ औत्सुक्यम् ... १५५ ८ | मानभङ्गोपायाः ... १७७ ७ उन्माद ... १५६ २ | प्रवासः ... १७७ १६ शङ्का ... १५७ २ | दश कामदशाः ... १७८ ४ स्मृति ... १५७ १० | प्रवासभेदा ... १७८ १७ मतिः ... १५८ २ | करुणविप्रलम्भ ... १८० ८ व्याधि ... १५८ ८ | सम्भोग ... १८१ ६ त्रास ... १५८ १२ | सम्भोगभेदा .. १८२ ४ व्रीडा ... १५९ ५ | एवम् ... ... १८३ ३ हर्ष ... १५९ ८ | हास्यभेदा ... १८४ ८ असूया ... १६० ५ | हास्य ... १८४ १० विषाद ... १६० ११ | करुणविप्रलम्भस्वरूपम् मे- धृति ... १६१ ६ | दारदाणम् .. १८५ १३ चपलता ... १६१ १२ | रौद्रः .. ... १८६ २ ग्लानि ... १६२ ८ | रौद्ररसस्वरूप भेदाः... चिन्ता ... १६३ ८ | वीरः ... ... १८७ ४ औत्सुक्य ... १६३ ७ | दानवीर अमर्ष ... १६४ ५ | धर्मवीर हर्ष ... १६४ ८ | युद्धवीरः } ... ... १८७ १८ मद ... १६५ ७ | दयावीरः विबोध ... १६६ ७

२ पृष्ठस्य पङ्क्तौ । पृष्ठस्य पङ्क्तौ औदार्यम् ... ... १०७ २ माधुर्यम् ... ... १३० ४ नायिकाभेदाः ... १०७ ४ प्रगल्भता ... ... १३० ११ स्वस्त्री .. ... १०७ ९ औदार्यम् ... ... १३० १६ मुग्धा . . ... १०८ ३ धैर्यम् ... . १३१ ४ मध्या... . ११० ४ लीला ... १३१ ११ प्रगल्भा ... १११ ३ विलास ... १३२ २ मध्या धीरा विच्छित्ति .. ... १३२ १० मध्या धीराधीरा ११३ ७ विव्वोक १३३ २ मध्याधीरा किलिकिञ्चितम् . . १३३ ९ प्रगल्भा धीरा ... ११४ ८ मोहायितम् .. ... १३४ २ प्रगल्भा धीराधीरा ... ११४ १६ कुट्टमितम् ... १३४ ८ प्रगल्भाधीरा . ... ११५ ४ विभ्रम .. १३४ १४ भेदाख्यानम् . ११५ ७ ललितम् १३५ कुलटा ... ११६ २ मद ... ... १३५ ११ कन्या... ... ११६ ११ विहृतम् १३६ ४ वेश्या .. ... ११० ३ तपनम् १३६ ९ भेदाख्यानम् . १२० २ मौग्ध्यम् १३७ २ स्वाधीनभर्तृका . १२० ७ विक्षेप १३७ ८ खण्डिता ... १२० १० कुतूहलम् १३७ १४ अभिसारिका . . १२० १३ हसितम् .. . १३८ अभिसारिकाभेदा ... १२१ ३ चकितम् . १३८ ५ अभिसारस्थानानि . १२१ ११ केलि ... १३८ १४ कलहान्तरिता ... १२२ ३ मुग्धाकन्ययोरनुरागेङ्गितानि १३९ २ विप्रलब्धा ... १२२ १० सर्वासामनुरागेङ्गितानि १३९ ६ प्रोषितभर्तृका १२२ १५ दूत्य १४१ ६ वासकसज्जा ... १२३ २ दूतीगुणा . ... १४२ ३ विरहोत्कण्ठिता १२३ १३ प्रतिनायक .. १४२ ८ भेदाख्यानम् ... १२४ २ उद्दीपनविभावा १४२ ११ नायिकालङ्कारा . १२७ २ अनुभावा १४३ ६ तत्र, भाव . १२८ २ सात्त्विका १४४ २ हाव १२८ ८ तत्र, स्तम्भादय . १४४ ९ हेला .. १२८ १६ स्तम्भादीना लक्षणानि १४४ १० शोभा .. १२९ ५ व्यभिचारिण ... . १४६ २ कान्तिः १२९ १२ तत्र, निर्वेद ... १४६ १२ दीप्तिः . १२९ १६ आवेग ... ... १४७ २

३ पृष्ठस्य पङ्क्तौ भावपदप्रसक्तिः ... पृष्ठस्य पङ्क्तौ दैन्यम् ... ... १४७ १२ भावपदप्रसक्तिः ... १६७ ६ श्रमः ... ... १४८ ७ रसभेदाः ... ... १६८ ५ मदः ... ... १४८ १४ तत्र, शृङ्गारः... ... १६९ २ जडता . ... १४९ ७ विप्रलम्भ } .. १६९ १५ उग्रता ... ... १५० ३ सम्भोगः } मोहः ... ... १५० ११ विप्रलम्भस्वरूपम् १७० २ विबोधः ... ... १५१ ३ विप्रलम्भभेदाः ... १७० ४ स्वप्नः ... ... १५१ ११ तत्र, पूर्वराग १७० ६ अपस्मार . ... १५२ ८ कामदशा ... १७१ ४ गर्वः ... ... १५२ १३ तत्र, मरणे विशेषः ... १७३ २ मरणम् ... ... १५३ २ कामदशासु विशेष १७४ ६ आलस्यम्... ... १५३ ७ पूर्वरागभेदः ... १७४ ९ अमर्ष ... ... १५४ ५ मान } ... ... १७४ १६ निद्रा ... ... १५४ ११ कोपः } अवहित्था . .. १५५ २ ईर्ष्यामानः ... १७६ ८ औत्सुक्यम् ... ... १५५ ८ मानभङ्गोपायाः ... १७७ ७ उन्माद ... . १५६ २ प्रवासः ... . १७७ १६ शङ्का ... .. १५७ २ दश कामदशाः ... १७८ ४ स्मृति ... ... १५७ १० प्रवासभेदाः . . ... १७८ १७ मतिः ... ... १५८ २ करुणविप्रलम्भ ... १८० ८ व्याधि . ... १५८ ८ सम्भोगः ... १८१ ६ त्रास ... ... १५८ १२ सम्भोगभेद ... ... १८२ ४ व्रीडा ... ... १५९ ५ हास्य ... ... . १८२ ६ हर्ष . ... १५९ ८ हास्यभेद ... १८३ ८ धृतिः ... ... १६० ५ हास्य ... १८४ १३ विषाद . ... १६० ११ करुणविप्रलम्भाद्वास्य भे- ... ... १६१ ३ दकरणम् ... १८४ १८ चपल ... ... १६१ १४ रौद्र ... ... १८६ २ ग्लानि ... ... १६२ ८ युद्धवीरधर्मवीरयोर्लक्षण- चिन्ता ... ... १६२ १९ म् ... ... १८७ २ विमर्श ... ... १६३ ५ वीर . ... ... १८७ ४ औत्सुक्याच्च ... ... १६४ ५ दानवीरः } आश्चर्याच्च ... ... १६५ ९ दयावीरः } ... १८७ १८ इतरविकल्पेन ... ... १६७ २ युद्धवीरः } सात्त्विकभेदेऽन्तर्भा- १६७ ५ भयानकः }

स्तम्भ १ (बायाँ भाग)

स्तम्भ २ (मध्य भाग)

स्तम्भ ३ (दायाँ आंशिक भाग)

• दैन्यम्
• श्रम
• मद
• जड़ता
• उग्रता
• मोह
• विबोध
• स्वप्न
• अपस्मार
• गर्व
• मरणम्
• आलस्यम्
• अमर्ष
• निद्रा
• अवहित्था
• औत्सुक्यम्
• उन्माद ...
• शङ्का ...
• स्मृति ...
• मति
• व्याधि
• त्रास
• व्रीडा
• हर्ष
• धृति ...
• विषाद
• हर्षा ...
• चपलता ...
• ग्लानि
• चिन्ता ...
• वितर्क
• व्यभिचारि ...
• व्यभिचारि...
• व्यभिचारिभेदा
• व्यभिचारिभेद स...

३ पृष्ठस्य पङ्क्तौ | पृष्ठस्य पङ्क्तौ दैन्यम् ... १४७ १२ | भावपदव्याप्तिः ... १६७ ३ धृतेः ... १४८ ७ | रसभेदाः ... १६८ ५ मदः ... १४८ १४ | तत्र, शृङ्गारः ... १६९ २ जडता ... १४९ ७ | विप्रलम्भ } ... १६९ १५ उग्रता ... १५० ३ | सम्भोग } मोह ... १५० ११ | विप्रलम्भव्यरूपम् १७० २ विबोधः ... १५१ ३ | विप्रलम्भभेदाः ... १७० ४ स्वप्नः ... १५१ ११ | तत्र, पूर्वराग १७० ६ अपस्मार ... १५२ ८ | कामदशा ... १७१ ४ गर्वः ... १५२ १३ | तत्र, मरणे विशेष ... १७३ २ मरणम् ... १५३ २ | कामदशासु विशेष १७४ ६ आलस्यम् ... १५३ ७ | पूर्वरागभेदः ... १७४ ८ अमर्ष ... १५४ ७ | मानः } निद्रा ... १५४ ११ | कोप } ... १७४ १६ अपहित्था ... १५५ २ | ईर्ष्यामान ... १७६ ८ औत्सुक्यम् ... १५५ ८ | मानसंकोषादा ... १७७ ७ उन्माद ... १५६ २ | प्रवासः ... १७७ १६ शङ्का ... १५७ २ | दश कामदशाः ... १७८ ४ स्मृति ... १५७ १० | प्रवासभेदाः ... १७८ १७ मतिः ... १५८ २ | करुणविप्रलम्भ ... १८० ८ व्याधि ... १५८ ८ | सम्भोग ... १८१ ३ त्रास ... १५८ १२ | सम्भोगभेदाः ... १८२ ४ व्रीडा ... १५९ ५ | हास्य ... १८३ ३ हर्ष ... १५९ ८ | हास्यभेदाः ... १८४ ८ असूया ... १६० ७ | हास्य ... १८४ १५ विषाद ... १६० ११ | करुणविप्रलम्भापराङ्गत्व निरूपणम् ... १८५ १२ धृतिः ... १६१ ३ | वीररसः ... १८७ ३ अवहित्था ... १६१ १४ | युद्धवीरभेदास्तत्र नैपुण्यम् ... १८७ ३ मदः ... १६२ ८ | तत्र, चिन्ता ... १६२ १६ | युद्धवीर ... १८७ ५ विषाद ... १६३ ७ | धर्मवीर अमर्षश्चैतत् ... १६३ ५ | दानवीर निर्वेदश्च ... १६३ ९ | दयावीर ... १८७ १८ विमर्शानन्तर ... १६५ २ | इत्याद्यः । निर्वेदप्रवेशानन्तरम् १६५ ७

४ पृष्ठस्य पङ्क्तौ पृष्ठस्य प. भयानक १८९ १४ गुणीभूतव्यङ्ग्य भेदनिरूपणम् ... २३८ बीभत्स . ... १९० ९ अद्भुत . .. १९१ ४ पञ्चमपरिच्छेदे- शान्त ... १९२ ४ व्यञ्जनाव्यापारम् २५१ दयावीराच्छान्तस्य भेदा- अभिधानो व्यञ्जनाया पा- ख्यानम् ... १९३ २ र्थक्ये हेतवः . २५७ शान्तस्य रसत्वस्थापनम् १९३ ११ अभिधालक्षणयो रसादिप्रति- वत्सल . .. १९४ १४ पादनेऽक्षत्वनिरूपणम् २६० रसाना मिथो विरोधाख्यानम् १९५ १५ रसादिब्यङ्ग्याख्यानेऽनुमान- भाव . ... १९७ ३ स्याक्षमत्वप्रतिपादनम् २६२ रसाभासभावाभासौ ... १९९ १० व्यञ्जनोपसंहार ... २७१ अनौचित्यदर्शनम् ... १९९ १८ षष्ठपरिच्छेदे- भावशान्त्यादि ... २०२ १२ काव्यस्य दृश्यश्रव्यभेदौ २७२ चतुर्थपरिच्छेदे- रूपकसंज्ञाकारणम् .. २७२ काव्यभेदौ ... ... २०६ ३ अभिनय ... २७२ अभिधामूलध्वनि } .. २०७ ३ रूपकभेदा . २७३ लक्षणामूलध्वनि } उपरूपकभेदा २७३ लक्षणामूलध्वनेर्भेदा . २०८ २ नाटकलक्षणम् ... २७३ अभिधामूलध्वनेर्भेदा .. २१० १२ अङ्कलक्षणम् २७५ संलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्यस्य ध्वने- गर्भाङ्कलक्षणम् ... २७६ स्त्रैविध्यम् . ... २११ १० नाटकपरचनापरिपाटी.. २७६ शब्दशक्त्युद्भवव्यङ्ग्यस्य पूर्वरङ्ग २७६ द्वैविध्यम् ... २१२ ५ नान्द्या आवश्यकत्वम् २७७ अर्थशक्त्युद्भवव्यङ्ग्यस्य नान्दीस्वरूपम् २७८ द्वादशभेदा २१४ ९ नान्द्यनन्तरैतिकर्तव्यता २८२ शब्दार्थशक्त्युद्भवव्यङ्ग्यस्यै- भारतीवृत्ति . २८३ कविधत्वाख्यानम् २२० ४ भारतीवृत्तेरङ्गानि २८३ ध्वनेरष्टादशविधत्वनिरू- आमुख (प्रस्तावना) २८३ पणम् . ... २२१ ३ प्रस्तावनाभेदा .. २८४ अर्थशक्त्युद्भवध्वने प्रव- उद्घात्य(त)क .. २८४ न्धेऽतिदेशः २२९ ७ कथोद्धात . .. २८५ पदाशादिष्वसंलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्य- प्रयोगातिशय .. २८६ स्याख्यानम् ... २३१ १ प्रवर्तकम् ... ... २८७ तन्निभेदाख्यानम् ... २३३ ८ अवलगितम् ... ... २८७ ... २३८ २ नखकुट्टिमतिनिरूपणम् २८७

५ पृष्ठस्य पङ्कौ | पृष्ठस्य पङ्कौ वस्तुनो द्वैविध्याख्यानम् २८८ ६ | तत्र, उपक्षेपः ... ३०१ १८ प्रासङ्गिकवस्तुकीर्तनम् २८८ ११ | परिकरः ... ... ३०२ ६ पताकास्थानम् ... २८८ १६ | परिन्यासः ... ... ३०२ १२ प्रथमं पताकास्थानम्... २८८ १९ | विलोभनम् ... ... ३०३ ५ द्वितीयं पताकास्थानम् २८९ ९ | युक्तिः... ... ... ३०३ ११ तृतीयं पताकास्थानम् २९० १ | प्राप्तिः... ... ... ३०३ १६ चतुर्थं पताकास्थानम् २९० १४ | समाधानम् ... ... ३०४ १ कविशिक्षा ... ... २९१ ११ | विधानम् ... ... ३०४ ९ अर्थोपक्षेपकाः ... २९२ १६ | परिभावना ... ... ३०४ १५ विष्कम्भकः ... ... २९३ १ | उद्भेदः ... ... ३०४ १९ प्रवेशकः ... ... २९३ ८ | करणम् ... ... ३०५ ४ चूलिका ... ... २९३ १३ | भेदः ... ... ३०५ ७ अङ्कावतारः ... ... २९४ ४ | प्रतिमुखसंधिभेदाः ... ३०५ ११ अङ्कमुखम् ... ... २९४ ९ | तत्र, विलासः ... ३०५ १६ अङ्कमुखे मतभेदः ... २९४ १४ | परिसर्पः ... ... ३०६ ३ कविशिक्षा ... ... २९५ ३ | विधूतम् ... ... ३०६ ७ अर्थप्रकृतयः ... ... २९५ १५ | तापनम् ... ... ३०६ १० बीजम् ... ... २९५ १९ | नर्म ... ... ... ३०७ ४ बिन्दुः... ... ... २९६ ५ | नर्मद्युतिः ... ३०७ ८ पताका (वृत्तम्) ... २९६ ९ | प्रगमनम् ... ... ३०७ १४ प्रकरी... ... २९७ ९ | विरोधः ... ... ३०८ ३ कार्यावस्था ... ... २९८ ३ | पर्युपासनम् ... ... ३०८ ६ आरम्भः ... ... २९८ ६ | पुष्पम्... ... ... ३०८ १० प्रयत्नः ... ... २९८ ९ | वज्रम्... ... ३०८ १६ प्राप्त्याशा ... ... २९८ १४ | उपन्यासः ... ... ३०८ २० नियताप्तिः ... ... २९८ १८ | वर्णसंहारः ... ... ३०९ ७ फलयोगा (फलागमः) २९९ ३ | गर्भसंधिभेदाः ... ३१० २ संधिः ... ... २९९ ९ | तत्र, अभूताहरणम् ... ३१० ५ संधिभेदाः ... ... २९९ १३ | मार्गः ... ... ३१० ११ तत्र, मुखम् ... ... २९९ १६ | रूपम् ... ... ३१० १५ प्रतिमुखम् ... ... २९९ १९ | उदाहरणम् ... ... ३१० १९ गर्भ ... ... ... ३०० ५ | क्रमः ... ... ३११ ६ विमर्शः ... ... ३०० १६ | संग्रहः ... ... ३११ ११ निर्वहणम् (उपसंहृतिः) ३०१ ६ | अनुमानम् ... ... ३११ १५ मुखसंधिभेदाः ... ३०१ १४ | प्रार्थना ... ... ३१२ ६

४ पृष्ठस्य पङ्क्तौ पृष्ठस्य प भयानकः ... ... १८९ १४ गुणीभूतव्यङ्ग्यस्य भेदनि- बीभत्सः ... ... १९० ९ रूपणम् ... ... २३८ अद्भुतः ... ... १९१ ४ पञ्चमपरिच्छेदे— शान्तः ... ... १९२ ४ व्यञ्जनास्वरूपम् ... २५१ दयावीराच्छान्तस्य भेदा- अभिधातो व्यञ्जनायाः पा- ख्यानम् ... ... १९३ २ र्थक्ये हेतवः ... २५७ शान्तस्य रसत्वस्थापनम् १९३ ११ अभिधालक्षणयो रसादिप्रति- वत्सल ... ... १९४ १४ पादनेऽक्षमत्वनिरूपणम् २६० रसानां मिथो विरोधाख्यानम् १९५ १५ रसादिव्यङ्ग्याख्यानेऽनुमान- भावः ... . ... १९७ ३ स्याक्षमत्वप्रतिपादनम् २६२ रसाभासभावाभासौ ... १९९ १० व्यञ्जनोपसंहारः ... २७१ अनौचित्यदर्शनम् ... १९९ १४ षष्ठपरिच्छेदे— भावशान्त्यादिः ... २०२ १२ काव्यस्य दृश्यश्रव्यभेदौ २७२ चतुर्थपरिच्छेदे— रूपकसंज्ञाकारणम् ... २७२ काव्यभेदाः ... ... २०६ ३ अभिनयः . . ... २७२ अभिधामूलध्वनिः } ... २०७ ३ रूपकभेदाः ... ... २७३ लक्षणामूलध्वनिः } उपरूपकभेदाः ... २७३ लक्षणामूलध्वनेर्भेदाः ... २०८ २ नाटकलक्षणम् ... २७३ अभिधामूलध्वनेर्भेदाः ... २१० १२ अङ्कलक्षणम् . ... २७५ अलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्यस्य ध्वने- गर्भाङ्कलक्षणम् ... २७६ र्त्रैविध्यम् .. ... २११ १० नाटकरचनापरिपाटी... २७६ शब्दशक्त्युद्भवव्यङ्ग्यस्य पूर्वरङ्गः . ... २७६ द्वैविध्यम् ... . २१२ ५ नान्द्या आवश्यकत्वम् २७७ अर्थशक्त्युद्भवव्यङ्ग्यस्य नान्दीस्वरूपम् ... २७८ द्वादशभेदाः .. २१४ ९ नान्द्यनन्तरैतिकर्तव्यता २८२ शब्दार्थशक्त्युद्भवव्यङ्ग्यस्यै- भारतीवृत्ति ... २८३ कविधत्वारू्यानम् २२० ४ भारतीवृत्तेरङ्गानि ... २८३ ध्वनेरष्टादशविधत्वनिरू- आमुख (प्रस्तावना) ... २८३ पणम् ... ... २२१ ३ प्रस्तावनाभेदाः ... २८४ अर्थशक्त्युद्भवध्वनेः प्रब- उद्घाल(त)क .. २८४ न्धेऽप्यतिदेशः २२९ ७ कथोद्घातः ... ... २८५ पदवाक्यगतत्वेनाष्टपञ्चाशद्भे- प्रयोगातिशयः ... २८६ दानाख्यानम् ... २३१ १ प्रवर्त्तकम् ... ... २८७ ध्वनिभेदाख्यानम् ... २३३ ८ अवलगितम् ... ... २८७ गुणीभूतव्यङ्ग्य ... २३८ २ 'नभश्चूम्बितिनिरूपणम् २८७

५ पृष्ठस्य पङ्क्तौ | पृष्ठस्य पङ्क्तौ वस्तुनो द्वैविध्योपाख्यानम् २८८ ६ | तत्र, उपक्षेपः ... ३०१ १८ प्रासङ्गिकवस्तुकीर्तनम् २८८ ११ | परिकरः ... ... ३०२ ६ पताकास्थानम् ... ... २८८ १६ | परिन्यासः ... ... ३०२ १२ प्रथमं पताकास्थानम्... २८८ १९ | विलोभनम् ... ... ३०३ ५ द्वितीयं पताकास्थानम् २८९ ९ | युक्तिः... ... ... ३०३ ११ तृतीयं पताकास्थानम् २९० १ | प्राप्तिः... ... ... ३०३ १६ चतुर्थं पताकास्थानम् २९० १४ | समाधानम् ... ... ३०४ १ कविशिक्षा ... ... २९१ ११ | विधानम् ... ... ३०४ ९ अर्थोपक्षेपकाः ... ... २९२ १६ | परिभावना ... ... ३०४ १५ विष्कम्भकः ... ... २९३ १ | उद्भेदः ... ... ३०४ १९ प्रवेशकः ... ... २९३ ८ | करणम् ... ... ३०५ ४ चूलिका ... ... २९३ १३ | भेदः ... ... ३०५ ७ अङ्कावतारः ... ... २९४ ४ | प्रतिमुखसन्धिभेदाः ... ३०५ ११ अङ्कमुखम् ... ... २९४ ९ | तत्र, विलासः ... ३०५ १६ अङ्कमुखे मतभेदः ... २९४ १४ | परिसर्पः ... ... ३०६ ३ कविशिक्षा ... ... २९५ ३ | विधुतम् ... ... ३०६ ७ अर्थप्रकृतयः ... ... २९५ १५ | तापनम् ... ... ३०६ १० बीजम् ... ... २९५ १९ | नर्म ... ... ३०७ ४ विन्दुः... ... ... २९६ ५ | नर्मद्युतिः ... ... ३०७ ८ पताका (वृत्तम्) ... २९६ ९ | प्रगमनम् ... ... ३०७ १४ प्रकरी... ... ... २९७ ९ | विरोधः ... ... ३०८ ३ कार्यावस्था ... ... २९८ ३ | पर्युपासनम् ... ... ३०८ ६ आरम्भः ... ... २९८ ६ | पुष्पम्... ... ... ३०८ १० यत्नः ... ... २९८ ९ | वज्रम्... ... ... ३०८ १६ प्राप्त्याशा ... ... २९८ १४ | उपन्यासः ... ... ३०८ २० नियताप्तिः ... ... २९८ १८ | वर्णसंहारः ... ... ३०९ ७ फलयोमः (फलागमः) २९९ ३ | गर्भसन्धिभेदाः ... ३१० २ सन्धिः... ... ... २९९ ९ | तत्र, अभूताहरणम् ... ३१० ५ सन्धिभेदाः ... ... २९९ १३ | मार्गः ... ... ३१० ११ तत्र, मुखम् ... ... २९९ १६ | रूपम् ... ... ३१० १५ प्रतिमुखम् ... ... २९९ १९ | उदाहरणम् ... ... ३१० १९ गर्भः ... ... ३०० ५ | क्रमः ... ... ३११ ६ विमर्शः ... ... ३०० १६ | संग्रहः ... ... ३११ ११ निर्वहणम् (उपसंहृतिः) ३०१ ६ | अनुमानम् ... ... ३११ १५ मुखसन्धिभेदाः ... ३०१ १४ | प्रार्थना ... ... ३१२ ३

४ पृष्ठस्य पङ्क्तौ पृष्ठस्य पङ्क्तौ भयानक ... ... १८९ १४ गुणीभूतव्यङ्ग्यस्य भेदनि- बीभत्स ... ... १९० ९ रूपणम् ... ... २३८ अद्भुत ... ... १९१ ४ पञ्चमपरिच्छेदे- शान्त ... ... १९२ ४ व्यञ्जनास्वरूपम् ... २५१ दशाविशेषाणां भेदा- अभिधातो व्यञ्जनाया पा- भावानम् ... १९३ २ र्थक्ये हेतवः ... २५७ हास्यस्य रसत्वप्रतिपादनम् १९३ ११ अभिधालक्षणयो रसादिसति- शम ... ... १९४ १४ पादनेऽक्षमत्वनिरूपणम् २६० रसध्वनेरेव प्राधान्यम् १९५ १५ रसादिव्यङ्ग्याख्यानेऽनुमान- भाव ... ... १९७ ३ स्याक्षमत्वप्रतिपादनम् २६२ १ रसभावाद्याभासा ... १९९ १० व्यञ्जनोपसंहारः ... २७१ १ भावशान्त्यादि निरूपणम् ... १९९ १६ षष्ठपरिच्छेदे- भावस्य प्राधान्यम् ... २०१ १२ काव्यस्य दृश्यश्रव्यभेदौ २७२ १ चतुर्थपरिच्छेदे- रूपकसञ्ज्ञाकारणम् ... २७२ १ ध्वनिरूपम् ... ... २०६ ३ अभिनय ... ... २७२ १५ अविवक्षितवाच्यध्वनि } रूपकभेदाः ... ... २७३ ९ विवक्षितान्यपरवाच्यध्वनि } ... २०७ ३ उपरूपकभेदाः ... २७३ ९ अविवक्षितवाच्यभेदाः .. २०८ २ नाटकलक्षणम् ... २७३ १३ विवक्षितान्यपरवाच्यभेदाः .. २१० १२ अङ्गलक्षणम् . ... २७५ ४ संलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्य ध्वने- गर्भाङ्गलक्षणम् ... २७६ १ र्भेदाः ... ... २११ १० नाटक रचनापरिपाटी... २७६ १३ शब्दशक्त्युत्थसंलक्ष्य- पूर्वरङ्गः . ... २७६ १ क्रमभेदः ... २१२ ७ नान्द्या आवश्यकत्वम् २७७ ९ अर्थशक्त्युत्थसंलक्ष्यक्रम- नान्दीलक्षणम् ... २७८ ९ व्यङ्ग्यभेदाः ... २१४ ९ नान्द्यनन्तरं कर्तव्यता २८१ ९ उभय शक्त्युद्भवसंलक्ष्यक्रम- भारतीवृत्ति ... ... २८३ १ ध्वनिप्रतिपादनम् ... २२० ८ भारतीवृत्तेरङ्गानि .. २८३ ६ पदवाक्यादिप्रकाश्यसंलक्ष्य- आमुखं (प्रस्तावना) ... २८३ १५ क्रमभेदाः ... २२१ ३ प्रस्तावनाभेदाः ... २८४ पदवाक्यप्रकाश्य भेद- उद्घात्यकः .. २८४ ९ प्रतिपादनम् ... २३० ७ कथोद्धात ... ... २८५ ९ ध्वनेरेकैकस्यानेकभेदत्व- प्रयोगातिशय ... २८६ प्रतिपादनम् ... २३१ १ प्रवर्त्तकम् ... ... २८७ १ प्रबन्धध्वनिप्रतिपादनम् ... २३३ ८ अवलगितम् ... ... २८७ ९ शुद्धध्वनिभेदाः ... २३४ २ नायकस्वरूपनिरूपणम् २८९ ५

पृष्ठस्य पङ्क्तौ | पृष्ठस्य पङ्क्तौ वस्तुनो द्वैविध्याख्यानम् २८८ ६ | तत्र, उपक्षेप. ... ३०१ १८ प्रासङ्गिकवस्तुकीर्तनम् २८८ ११ | परिकरः ... ३०२ ६ पताकास्थानम् ... २८८ १६ | परिन्यासः ... ३०२ १२ प्रथमं पताकास्थानम्... २८८ १९ | विलोभनम् ... ३०३ ५ द्वितीयं पताकास्थानम् २८९ ९ | युक्तिः... ... ३०३ ११ तृतीयं पताकास्थानम् २९० १ | प्राप्तिः... ... ३०३ १६ चतुर्थं पताकास्थानम् २९० १४ | समाधानम् ... ३०४ १ कविशिक्षा ... ... २९१ ११ | विधानम् ... ३०४ ९ अर्थोपक्षेपका ... २९२ १६ | परिभावना ... ३०४ १५ विष्कम्भकः ... ... २९३ १ | उद्भेदः ... ३०४ १९ प्रवेशकः ... ... २९३ ८ | करणम् ... ३०५ ४ चूलिका ... ... २९३ १३ | भेदः ... ३०५ ७ अङ्कावतारः ... २९४ ४ | प्रतिमुखसन्धिभेदा. ... ३०५ ११ अङ्कमुखम् ... ... २९४ ९ | तत्र, विलास. ... ३०५ १६ अङ्कमुखे मतभेदः ... २९४ १४ | परिसर्पः ... ३०६ ३ कविशिक्षा ... ... २९५ ३ | विधुतम् ... ३०६ ७ अर्थप्रकृतय. ... २९५ १५ | तापनम् ... ३०६ १० बीजम् ... ... २९५ १९ | नर्म ... ३०७ ४ बिन्दुः... ... २९६ ५ | नर्मद्युतिः ... ३०७ ८ पताका (वृत्तम्) ... २९६ ९ | प्रगमनम् ... ३०७ १४ प्रकरी... ... २९७ ९ | विरोधः ... ३०८ ३ कार्यावस्था ... २९८ ३ | पर्युपासनम् ... ३०८ ६ आरम्भः ... २९८ ६ | पुष्पम्... ... ३०८ १० प्रयत्नः ... ... २९८ ९ | वज्रम्... ... ३०८ १६ प्राप्त्याशा ... २९८ १४ | उपन्यासः ... ३०८ २० नियताप्तिः ... २९८ १८ | वर्णसंहारः ... ३०९ ७ फलयोगाः (फलागमः) २९९ ३ | गर्भसंधिभेदा. ... ३१० २ संधिः .. ... २९९ ९ | तत्र, अभूताहरणम् ... ३१० ५ संधिभेदाः ... २९९ १३ | मार्गः ... ३१० ११ तत्र, मुखम् ... २९९ १६ | रूपम्... ... ३१० १५ प्रतिमुखम् ... २९९ १९ | उदाहरणम् ... ३१० १९ गर्भ. ... ... ३०० ५ | क्रमः ... ३११ ६ विमर्शः ... ... ३०० १६ | संग्रहः ... ३११ ११ निर्वहणम् (उपसंहृतिः) ३०१ ६ | अनुमानम् ... ३११ १५ मुखसंधिभेदा. ... ३०१ १४ | प्रार्थना ... ३१२ ३

४

५

४ पृष्ठम् पङ्क्ति पृष्ठम् ... १८९ १४ गुणीभूतव्यङ्ग्यस्य भेदनि- ... १९० ९ रूपणम् ... ... २३८ ... १९१ ४ पञ्चमपरिच्छेदे- ... १९२ ४ व्यञ्जनास्वरूपम् ... २५१ ... अभिधातो व्यञ्जनाया पा- ... १९३ २ र्थक्ये हेतवः ... २५७ ... १९३ ११ अभिधालक्षणयो रसादिप्रति- ... १९४ १६ पादनेऽसमर्थत्वनिरूपणम् २६० ... १९५ ११ रसादिप्रत्यायनेऽनुमान- ... १९७ ३ स्याक्षमत्वप्रतिपादनम् २६१ ... १९९ १० ग्रन्थोपरंहार ... २७१ ... १९९ १८ षष्ठपरिच्छेदे- ... २०२ १२ काव्यस्य दृश्यश्रव्यभेदौ २७२ चतुर्थपरिच्छेदे- रूपकलक्षणम् ... २७२ ... २०४ ३ अभिनयः ... ... २७२ ... रूपकभेदाः ... ... २७३ ... २०५ ३ उपरूपकभेदाः ... २७३ ... २०८ २ नाटकलक्षणम् ... २७३ ... २१० १० अङ्कलक्षणम् . ... २७५ ... गर्भाङ्कलक्षणम् ... २७६ ... २१५ १० नाटकरचनापरिपाटी... २७८ पूर्वरङ्गः . ... २७८ ... २२० ५ नान्दीशब्दव्युत्पत्तिः २८० नान्दीलक्षणम् ... २८० ... २२४ ५ चन्द्रनामाङ्कितपदव्यवस्था २८२ प्ररोचना ... ... २८३ ... २२५ ६ प्ररोचनाप्रवृत्तिः ... २८३ प्रहसन (प्रसाधन) ... २८३ ... २२६ ३ प्रस्तावनाभेदाः ... २८४ ... २२६ ... २२७ ३ ... ... २८५ ... ... २८५ ... २२८ ७ ... ... २८६ ... ८ ... ... २८६ ... ५ ... २८६

७ पृष्ठस्य पङ्क्तौ पृष्ठस्य पङ्क्तौ उपाङ्गः ... ... ३३६ ९ अक्षमा ... ... ३४५ ५ दृष्टान्तः ... ... ३३६ १३ गर्वः ... ... ३४५ ९ तुल्यतर्क ... ... ३३७ ३ वचनः ... ... ३४५ ११ पदोदयः ... ... ३३७ ७ आश्रयः ... ... ३४५ १४ निदर्शनम् ... ... ३३७ १२ उत्थापनम् ... ... ३४५ १७ अभिप्रायः ... ... ३३८ ४ स्पृहा ... ... ३४६ १ प्राप्तिः ... ... ३३८ ८ क्षोभः ... ... ३४६ ५ विचारः ... ... ३३८ ११ पश्चात्तापः ... ... ३४६ ९ दिष्टम् ... ... ३३८ १६ उपपत्ति ... ... ३४६ १२ उपदिष्टम् ... ... ३३९ ४ आशंसा ... ... ३४६ १६ गुणातिपातः ... ... ३३९ १० अध्यवसायः ... ... ३४७ १ गुणातिशयः ... ... ३३९ १४ विसर्प ... ... ३४७ ५ विशेषणम् ... ... ३४० १ ओजस् ... ... ३४७ ८ निरुक्ति ... ... ३४० ५ उत्तेजनम् ... ... ३४७ १३ सिद्धि ... ... ३४० ८ परीवादः ... ... ३४७ १८ भ्रंश ... ... ३४० १२ नीति ... ... ३४८ ४ विपर्यय ... ... ३४० १६ अर्थविशेषणम् ... ... ३४८ ७ दाक्षिण्यम् ... ... ३४१ ४ प्रोत्साहनम् ... ... ३४८ १० अनुबन्ध ... ... ३४१ ९ साहाय्यम् ... ... ३४९ २ प्ररोचना ... ... ३४१ १२ अनुयोगः ... ... ३४९ ५ गर्वोक्ति ... ... ३४१ १८ अनुवर्तनम् ... ... ३४९ ७ गर्हणम् ... ... ३४२ ५ उत्कीर्तनम् ... ... ३४९ ११ पृच्छा ... ... ३४२ ११ याच्ञा ... ... ३४९ १४ प्रसिद्धि ... ... ३४२ १४ परितोष ... ... ३४९ १८ भावाभासः ... ... ३४३ १८ अतिशयः ... ... ३५० २ दृष्टि ... ... ३४३ २ प्रतीप ... ... ३५० ४ कुशलप्रश्नः ... ... ३४३ ४ अवलोकन ... ... ३५० ८ पूजन ... ... ३४३ ८ तृप्ति ... ... ३५० ११ आशीर्वादः ... ... ३४३ ११ प्रश्न ... ... ३५० १५ कथन ... ... ३४३ १४ तर्क ... ... ३५१ १ साधुवादः ... ... ३४४ ४ संशयोपशम ... ... ३५१ ४ प्रतीकार ... ... ३४४ ८ साहाय्याभिलाष ... ... ३५१ ८ दोष ... ... ३४४ १२ उपकार ... ... ३५१ १२ उपालम्भः ... ... ३४४ १५ साहस ... ... ३५१ १५ प्रतिषेध ... ... ३४५ १ असूया ... ... ३५१ १८ सान्त्वम् ... ... ३४५ ३ ... ... ... ... ...