समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

६० समराङ्गणसूत्रधारै शिरस्तस्याग्निरुद्दिष्टं दृष्टिरित्यम्बुदाधिपौ । जयन्तश्चादितिश्चास्य कर्णौ वायुर्मुखे स्थितः ॥ २ ॥ अर्कः स्याद् दक्षिणे वामे भुजे सोमः प्रतिष्ठितः । महेन्द्रचरकौ सापवत्सावस्योरसि स्थितौ ॥ ३ ॥ स्तनेऽर्यमा दक्षिणे स्याद् वामे च पृथिवीधरः । यक्ष्मा रोगश्च नागश्च मुख्यो भल्लाट इत्यमी ॥ ४ ॥ दक्षिणेतरमेतस्य बाहुं देवाः समाश्रिताः । सत्यो भृशो नभो वायुः पूषा चेत्यथ दक्षिणम् ॥ ५ ॥ पश्चापि बाहुमेतस्य संश्रितास्त्रिदिवौकसः । सावित्रसवितारौ च रुद्रशक्तिधरावपि ॥ ६ ॥ चत्वारोऽमी १क(लाधि ? फोणि)स्थाः करयोर्हृदि च स्वभूः । वितथौकः क्षतौ पार्श्वे दक्षिणेऽस्य व्यवस्थितौ ॥ ७ ॥ वामे पुनः स्थितावस्य देवौ शोषासुराभिधौ । मित्राभिधो विवस्वांश्च द्वावप्युदरमाश्रितौ ॥ ८ ॥ मेढ्रमध्यस्थितावस्य सुराविन्द्रजयाभिधौ । यमश्च वरुणश्चोर्वोः क्रमाद् दक्षिणवामयोः ॥ ९ ॥ गन्धर्वभृङ्गौ २समृगौ जङ्घां राज्यामथेतराम् । द्वास्थसुग्रीवपुष्पाख्याः ३ संश्रिताः पितरोऽङ्घ्रिगाः ॥ १० ॥ एकाशीतिपदस्येशदिग्विभागाश्रितं शिरः । माहेन्द्रीसंश्रितं विद्याच्चतुःषष्टिपदस्य तु ॥ ११ ॥ एकाशीतिपदाज्जातो वास्तुः शतपदाभिधः । यः षोडशपदः स स्याच्चतुष्षष्टिपदोद्भवः ॥ १२ ॥ मध्ये य ४एव देवानां स्थितो ब्रह्माब्जसंभवः । स सहस्राननोऽचिन्त्यविभवो जगतां प्रभुः ॥ १३ ॥ १ द. कलाधिस्थाः । २ द. सशृङ्गौ । ३ द. ॰सुग्रीवपुष्पाख्यौ । ४ द. एष ।