समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

राजगृहं नाम त्रिंशोऽध्यायः । १६७ प्राङ्गणानि विधेयानि विशेषोऽत्रैष कीर्तितः । सर्वतोभद्रसंज्ञेऽथ शत्रुमर्दननामपि (नि)$^१$ ॥ ४३ ॥ अयमेव विधिः कार्यो मुण्डरेखाप्रसिद्धये । श्रीवत्सस्यापि मध्ये स्यात् स्तम्भाग्रं मुक्तकोणवत् ॥ ४४ ॥ सार्धं भागं परित्यज्य भागत्रितयविस्तृतम् । कर्णप्राग्ग्रीवमेतस्य भागेन च विनिर्गतम् ॥ ४५ ॥ भद्रं तस्यापि कर्तव्यं भागविस्तारनिर्गमम् । मुक्तकोणवदस्यापि मध्यभद्रं विधीयते ॥ ४६ ॥ अयं विधिः समग्रासु दिक्षु शेषं तु पूर्ववत् । प्रतिभद्रं धरास्त्रिंशद् भवन्त्यस्य दृढाः शुभाः ॥ ४७ ॥ शतं विंशमिदं (सर्व) धराणामिह कीर्तितम् । एवं समस्तस्तम्भानां चतुःषष्ठं शतद्वयम् ॥ ४८ ॥ सर्वतोभद्रसंज्ञस्य लक्ष्मेदानीं प्रचक्ष्महे । चतुरश्रीकृते क्षेत्रे चतुर्दशविभाजिते ॥ ४९ ॥ भागिकः स्याच्चतुष्कोऽस्य चतुःस्तम्भविभूषितः । स्तम्भैर्द्वादशभिर्युक्तः प्रथमः स्यादलिन्दकः ॥ ५० ॥ स्तम्भविंशतिसंयुक्तो द्वितीयः स्यादलिन्दकः । $^३$स्यादष्टाविंशतिस्तम्भस्तृतीयः स्याप्य(द)लिन्दकः ॥ ५१ ॥ षट्त्रिंशता चतुर्थः स्यादलिन्दो भूषितो धरैः । पञ्चमः स्याच्चतुश्चत्वारिंशता भूषितो धरैः ॥ ५२ ॥ द्वापञ्चाशद्धरैः षष्ठः सर्वेऽप्येतेऽस्य भागिकाः । भागार्धं शस्यते भित्तिः सर्वतः सुदृढा घना ॥ ५३ ॥ सार्धभागं परित्यज्य भागत्रितयविस्तृतः । कर्णप्राग्ग्रीवकश्च स्याद् भागमेकं च निर्गमः ॥ ५४ ॥

१ द. ख. ॰नामपि । २ द. ख. मं । ३ द. ख. स्तंभविंशति संयुक्त स्या॰ । द. ख. ॰यस्या॰ । ४ द. ख. ॰शद्धरः । ५ द. ख. ॰प्येतम्य ।