समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

२१२ समराङ्गणसूत्रधारे विन्यासं प्रथमं तस्मात् कुर्यात् सम्यक् समाहितः । शिलानां स्थपतिस्तद्वत् स्तम्भानामपि सर्वथा ॥ ४५ ॥ द्वारप्राकारशालानां नगराणां च वेश्मनाम् । १तत्प्रमाणो ३विधिर्यस्मात् २तस्मात् तन्नाहतो भवेत् ॥ ४६ ॥ एवं शिलान्यासविधानमेतद् यथावदस्माभिरिहोपदिष्टम् । अस्मिन् कृते वेश्मसुरालयो५दि निष्पत्तिमभ्येति विनैव विघ्नम् ॥ इति महाराजाधिराजश्रीभोजदेवविरचिते समराङ्गणसूत्रधारापरनाम्नि वास्तुशास्त्रे शिलान्यासविधिर्नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ॥ अथ बलिदानविधिर्नाम षट्त्रिंशोऽध्यायः । इदानीमभिधास्यामो बलिरूपविधेः क्रमम् । येन ६येनार्चिता देवास्तुष्यन्ति समहेश्वराः ॥ १ ॥ मण्डलं वास्तुनो मध्ये गोमयेन प्रकल्पयेत् । कलशं तत्र विन्यस्येत् सप्रसूनं सकाञ्चनम् ॥ २ ॥ वास्तुदेवास्ततः कल्प्या यथास्थाननियोगतः । सधूपैर्विविधैर्माल्यैरर्घ्यं पश्चान्निवेदयेत् ॥ ३ ॥ अर्चयेद् विश्वकर्माणं माल्यैर्धूपैर्विलेपनैः । भक्ष्यैः फलैर्बहुविधैः पूजयेत् सुसमाहितः ॥ ४ ॥ आज्येन ७पयसा ८दध्ना पूजयेच्छिखिनं ९पुनः । शालिगोधूममुद्गाद्यैर्धान्यैः पर्ज्जन्यमर्चयेत् ॥ ५ ॥ जयन्तं पूजयेदाम्रद्राक्षाखर्जूरि१०कादिभिः । मालतीमल्लिकाभिश्च पूजयेत् त्रिदशाधिपम् ॥ ६ ॥ पुष्पै रक्तैस्तथा धूपै रक्तचन्दनलेपनैः । ततः सूर्यं जगन्नाथं पूजयेल्लोकचक्षुषम् ॥ ७ ॥ १ द. ख. वेश्यते । २ द. ख. तां तं । ३ द. ख. त्रिधे । ४ क. तत्राश्मात्तत्रा । ५ द. ख. ॰यावि त्रिशेतिमनेोति विनैव विघ्नैः । ६ द. येभार्पिता; ख. ग. यैर्भाविता । ७ द. ख. सपयो । ८ द. दध्ना । ९ द. ख. च्छिषितं दुमः । १० द. ख. ॰र् ।