समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

२६४ समराङ्गणसूत्रधारे द्रव्यं नाधोमुखं कार्य प्रत्यग्याम्याननं न च । पश्चिमागे परिक्लेशो दक्षिणाग्रे तु³ शून्यता ॥ ७५ ॥ स्तम्भद्वारं च भित्तिं च विपरीतं¹ न कारयेत् । अमीषां वैपरीत्येन दोषाः स्युर्बहवो नृणाम् ॥ ७६ ॥ मूलसूत्रानुसारेण कर्तव्या भूमिकोपरि । उपर्युपरि यद् वेश्मसमं² संतापकारकम् ॥ ७७ ॥ अधोभूमौ क्षणा ये स्युस्तत्समांश्चोर्ध्वभूमिषु । परित्यजन्नपहितां⁴(?) न कुर्वीत यथोत्तरम् ॥ ७८ ॥ शाला निम्ना भवेद् यस्मिन्नालिन्दस्त्व⁵धिको भवेत् । निधनं जायते तत्र सदा शोकभयानि च ॥ ७९ ॥ मूलद्वारानुसारेण द्वाराण्युपरिभूमिषु । कुर्याद् भयप्रदानि⁶ स्युर्विहितान्यन्यथा पुनः ॥ ८० ॥ क्षुद्रय⁹प्रदमाध्मानं⁷(तं) कुब्जं कुलविनाशनम् । अत्यर्थं पीडितं पीडां करोत्यन्तेनतं क्षयम् ॥ ८१ ॥ प्रवासो बाह्यविनते दिग्भ्रान्ते दस्युतो भयम् । मूलद्वारं क्षयं कुर्याद् विद्धं द्वारान्तरेण यत् ॥ ८२ ॥ प्रवासो भृत्यंजो¹⁰ द्वेषो विद्धे चत्वररथ्यया । नाँशं¹¹ द्रव्यं ध्वजाविद्धं वृक्षेण शिशुदूषकम् ॥ ८३ ॥ पङ्कविद्धे भवेच्छोकः सलिलस्राविणि व्ययः । कूपेन विद्धेऽपस्मारो विनाशो दैवतेन च ॥ ८४ ॥ स्तम्भेन दूषणं स्त्रीणां ब्रह्मणा तु कुलक्षयः । मानादभ्यधिके द्वारे राजतो जायते भयम् ॥ ८५ ॥ व्यसनं मानतो हीने चौरेभ्यश्च भयं भवेत् । व्याधयः श्वभ्र¹²विद्धेन धनस्य च परिक्षयः ॥ ८६ ॥

१ क. तां । २ ख. ग. समस्तं ता; द. °समस्तं ताप° (°समस्संताप°) । ३ ग. द. तू । ४ ख. ग. द. ताः । ५ द. °न्दस्तु (अ)थ को° । ६ क. न । ७ द. न । ८ द. निवासं । ९ क. ग. न्तं । १० ख. ग. द. मृत्यजा दोषा वि° । ११ ख, ग, श; द. स । १२ द. शु ।