भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 331, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 331

२६६ समराङ्गणसूत्रधारे उत्तराङ्गोदरे न्यस्ता ललाटेन समा यदि । तुला ललाटिका सापि कुलक्षयकरी भवेत् ॥ ९९ ॥ तुलापिण्डेन विन्यस्ता ज्ञेया यज्ञोपवीतिनी । वसतो¹ व्यसनं कुर्यात् कुटुम्बस्यासुखं च सा ॥ १०० ॥ यदि भारतुलैकापि मध्ये विद्धा कथञ्चन । तदा वराङ्गं भज्येत धनं च परिहीयते ॥ १०१ ॥ भित्तिभेदो न कर्तव्यस्तुलाग्रैरखिलैरपि । कुर्याद् ब्रह्मपदन्यस्तो भारपट्टः कुलक्षयम् ॥ १०२ ॥ अयुक्तगोर्युक्तयोर्वा² सन्धिश्चेद् भारपट्टगे³ । सन्धौ स्यात्⁴ तत् सुतो ज्येष्ठः कर्तुश्चापि विनश्यति ॥ १०३ ॥ अनुवंशं न भुञ्जीत न शयीत कदाचन । भुञ्जानस्यार्थनाशः स्याच्छयानस्य महारुर्जः ॥ १०४ ॥ नाशोऽनुवंशं रोगाः स्युस्तिर्यक्स्थे रक्षसो भयम् । शयनागारविन्यस्ते मरणं नागदन्तके⁷ ॥ १०५ ॥ कर्णवात्( ? )पक्षिराङ्घण्टाध्वजच्छत्रकुमारकान् । सिंहकर्णकपोतालिं गृहेषु परिवर्जयेत् ॥ १०६ ॥ इन्द्रकीलं शुकं तुम्बीमर्धवंशं च वेश्मनि । न कुर्यात् तत्र विहिताः सर्वदोषावहा यतः ॥ १०७ ॥ अतिश्लिष्टचिरोत्पन्नं कृशद्रव्यमपाहितम् । अप्रतिष्ठितसंस्थानं गृहं नमति पञ्चधा ॥ १०८ ॥ अतिस्थूलेन ह्रस्वेन शरीरेण यथा नरः । विरूपो दुर्बलश्चैव तथा द्रव्येण मन्दिरम् ॥ १०९ ॥ जीर्णं घुणकृ(क्ष)तं मिश्रं हीनं वक्रं विधिच्युतम् । चण्डं तुण्डं वक्रक्रोगं सन्धिविद्धालपमूलके ॥ ११० ॥ १ द. थ । २ द. ॰र्वासंधिश्चेततारप॰ । ३ क. गः । ४ द. स्यां । ५ द. कर्नायान्वा । ६ द. ॰भुजः । ७ द. दन्तिके । ८ स. र्ता । ९ ख. ग. मूर्व; द. मूर्द्ध॰ । १० द. ॰नेत्रं । ११ ख. ग. पाह; द. ॰हृत । १२ द. स्कारं । १३ क. गु ।