समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

गृहदोषनिरूपणं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः । २६७ वज्रमध्यं स्थूलमूलं कुक्षिभिन्नं च दारु यत् । भिन्नमूलं कूर्मपृष्ठं पक्षहीनं च वर्जयेत् ॥ १११ ॥ पातितान् वर्जयेद् वृक्षान् द्विपाश्वांग्रिजलानिलैः । प्रभूतपक्षिनिलयान् काककौशिकसेवितान् ॥ ११२ ॥ मधुग्रहपिशाचाहिदुष्टांश्चैत्यश्मशानजान् । चतुष्पथत्रिकमहानदीसङ्गममार्गजान् ॥ ११३ ॥ देवनायतनजातानूर्ध्वशुष्कान् क्षतच्छदान् । वल्लीपिनद्धान् सुषिरकोटरग्रन्थिसङ्कुलान् ॥ ११४ ॥ याम्यापराशापतितांस्त्यजेत् कण्टकिनोऽपि च । कपित्थोडुम्बरौश्वत्थशिरीषवटचम्पकान् ॥ ११५ ॥ कोविदारधवारिष्टश्लेष्मातकविभीतकान् । किञ्च सप्तच्छदक्षीरिफलदांश्च द्रुमांस्त्यजेत् ॥ ११६ ॥ मर्माणि यत्र पीड्यन्ते द्वारैर्भित्तिभिरेव वा । दारिद्र्यं कुलहानिं वा गृहिणस्तत्र निर्दिशेत् ॥ ११७ ॥ स्तम्भैर्विनश्यति स्वामी तुलाभिः स्त्रीवधो ध्रुवम् । सङ्ग्रहैर्बन्धुनाशः स्याज्जयन्तीभिः स्नुषावधः ॥ ११८ ॥ मर्मस्थानस्थितैः कार्यैर्भर्तुः कायो निपीड्यते । मर्मस्थैः सन्धिपालैस्तु सुहृद्विश्लेषमादिशेत् ॥ ११९ ॥ गृहपीडा नागदन्तैर्नागपाशैर्धनक्षयः । कापिच्छुकैस्तु प्रेष्याणां क्षयं मर्मस्थितैर्वदेत् ॥ १२० ॥ षड्दारुकान्यनुसरागवाक्षालोकनानि च । मर्मस्थाननिविष्टानि जनयन्ति महाभयम् ॥ १२१ ॥ स्तम्भैर्वा द्वारमध्यैर्वा तुलाभिर्नागपाशकैः । वातायनैर्नागदन्तैर्द्वारमध्ये निपीडिते ॥ १२२ ॥

---

१ द. श्च । २ द. जुष्टान् चै° । ३ द. ज्ञा । ४ ख. गः च्छदावृतान्; द. °न् भङ्गच्छेदावृतान् । ५ द. °रो । ६ द. नि । ७ द. धाः । ८ द. समं° । ९ द. लैः । १० द. त्थ । ११ द. धर्मस्थानानि° ।