समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

२९० समराङ्गणसूत्रधारे अथायतननिवेशो नामैकपञ्चाशोऽध्यायः । एवं नृपस्य प्रासादे कृते कॢप्तेऽथवा भुवि । तस्यानुजीविनः कुर्युः प्रासादान् परिधौ यदि ॥ १ ॥ तदा दिग्भागविन्यासस्थानमानान्यनुक्रमात् । तेषामिहाभिधीयन्ते सर्वेषां वृद्धिहेतवे ॥ २ ॥ दशाष्टौ षट् च धनुषां शतानि क्ष्माभृतां क्रमात् । मानमायतनस्योक्तं त्रेधा श्रेष्ठादिभेदतः ॥ ३ ॥ क्षेत्रमायतनस्यैव चतुरश्रं समन्ततः । तत्र भक्ताः प्रकुर्वीरंस्त्रिधा स्वे स्वामिवत्सलाः ॥ ४ ॥ ये चास्य सम्मताः केचित् कुले जाता हितैषिणः । द्वादशांशेन हीनानि क्रमात् तान्यनुजन्मनाम् ॥ ५ ॥ तस्यैव वामतः कुर्यादुत्सेधाद् द्विगुणान्तरे । कुर्याद् दशांशहीनानि नैर्ऋत्यां दिशि भूपतेः ॥ ६ ॥ प्रासादान्नृपपत्नीनां सर्वासामपि शास्त्रवित् । अष्टभागेन हीनानि प्रतीच्यां दिशि कारयेत् ॥ ७ ॥ देवधिष्ण्यानि तन्त्रैः स्यात् स्वसुराणां विधानतः (?) । सौम्यायां मारुतीं यावन्नवांशापचिताः क्रमात् ॥ ८ ॥ प्रासादा मन्त्रिसनानीप्रतीहारपुरोधसाम् । एतेषां पूर्वभागस्थं राजमातुर्निवेशनम् ॥ ९ ॥ हीनमेकादशांशेन तत् कार्यं राजकारिता (?) । ऐशीमाश्रित्य देवानां तुल्यमैन्द्रपदावधि ॥ १० ॥ स्वसॄणां मातुलानां च कुमाराणां तथा क्रमात् । आग्नेय्यां द्विजमुख्यानां विधातव्यं निवेशनम् ॥ ११ ॥ कार्यः पुरोधःप्रासादः तुल्यतत्पुनरेव वा (?) । याम्यायां कुर्युष्टांशहीनान्युर्वीशमन्दिरात् ॥ १२ ॥ १ द. नः ।