समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

जघन्यवास्तुद्वारं नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः । २९५ कथिता ये निराधाराः प्रासादास्तिर्यगायताः । तेषां भागचतुष्केन गर्भवासं विभाजयेत् ॥ २ ॥ द्वारं सार्धेन भागेन कुर्वीत स्वार्धविस्तृतम् । द्वारविस्तारपादेन पेयाया विस्तृतिर्भवेत् ॥ ३ ॥ विस्तारार्धेन पिण्डः स्यात् तत्समः स्यादुदुम्बरः । सार्धमूलादुम्बरकः(?)शाखा व्यासवशाद् भवेत् ॥ ४ ॥ चतुर्विधश्च कर्तव्यः पेयापिण्डः प्रमाणतः । शाखा तु पेयापिण्डश्च(स्य) विस्तारेण विधीयते ॥ ५ ॥ शाखाविस्तारतो रूपशाखा स्यात् सार्धविस्तृतिः । अर्धेन पेयापिण्डस्य खल्वशाखा विधीयते ॥ ६ ॥ रूपशाखासमाः कार्या विस्तारात् तुङ्गशाखिकाः । तुङ्गाया बाह्यतः शाखाः क्रियन्ते यास्तु काश्चन ॥ ७ ॥ अष्टांशाभ्यधिकाः सर्वाः कर्तव्या विस्तरेण ताः । द्वारस्यायामविस्तारयोगात् सङ्ख्या भवेत् तु या ॥ ८ ॥ तलोदयस्य तन्मानं गर्भमण्डपयोः समम् । यदि भिन्नतलं कर्तुं मण्डपैः कश्चि हीयते(?) ॥ ९ ॥ द्वारोच्छ्रिते तद्गुणानां मण्डपे स्यात् तलोच्छ्रितिः । प्रासादेषु कनीयस्सु तलमानमुदाहृतम् ॥ १० ॥ षड्भागाभ्यधिकं ज्येष्ठे मध्येऽष्टांशाधिकं ततः । बलविधिः(?) समपदः प्रासादस्य विधीयते ॥ ११ ॥ नाधस्तात् स प्रयोक्तव्यो नोर्ध्वतश्चाप्युदुम्बरात् । कुम्भिकाभरणपट्टजयन्तीशीर्षकायफलकेषु तुला(नाम्) । उक्तं(मान)मिह यत् प्रथमं तन्नाधिकं प्रविदधीत न हीनम् ॥१२॥ इति महाराजाधिराजश्रीभोजदेवविरचिते समराङ्गणसूत्रधारापरनाम्नि वास्तुशास्त्रे जघन्यवास्तुद्वारं नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः ॥ ४ द. सृ° । २ द. प । ३ द. द । ४ द. मुक्तमिह । ५ द. ना ।