समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

३१४ समराङ्गणसूत्रधारे पक्षावेतस्य कर्तव्यौ प्रासादार्थविनिर्गमौ¹। नासिकां वैनतेयस्य त्रिगर्भां कारयेदपि ॥ ८० ॥ गरुडः ॥ चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे प्रासादं विभजेच्छुभम् । क्षेत्रार्थेन च सूत्रेण पृष्ठतो वृत्तमालिखेत् ॥ ८१ ॥ भागैश्चतुर्भिर्जङ्घास्य मेखलार्धभागिका । पुरतः †सूरसोयं( ? ) पृष्ठतश्च गजाकृतिः ॥ ८२ ॥ गजः ॥ चतुःषष्टिपदः सिंहो भद्रं भागचतुष्टयम् । द्व्यंशकौ मूलकर्णौ च गर्भः षोडशभिः पदैः ॥ ८३ ॥ विस्तारार्थे भवेज्जङ्घा मेखला पदिका भवेत् । एकैका रथिका चास्य भवेद् भागत्रयोच्छ्रिता³ ॥ ८४ ॥ सर्वतोभद्रवच्चा⁴स्य रेखाग्रीवाण्डकादिकम् । सिंहाक्रान्तैस्तथा भद्रैः प्रासादः सिंह उच्यते ॥ ८५ ॥ विक्रमार्जनशीलानां प्रासादोऽयं शुभावहः । सिंहः ॥ पद्मस्य हस्तसंख्या स्यात् षोडश द्वादशाथवा ॥ ८६ ॥ वर्तुलः स च कर्तव्यः सूत्रं तु स्वस्तिके यथा । सर्वे रथाः स्मृताः पद्मपत्राकृतिमनोरमाः ॥ ८७ ॥ उदकान्तरकं कुर्याच्छ्रेयसे नन्दने यथा । पद्मकः ॥ स्वस्तिकस्य यथा पूर्वं कथितं मानलक्षणम् ॥ ८८ ॥ तेनैव §लक्षितः सर्वो( ? )विदधीत विचक्षणः । यथामूलविभक्तंस्तु लतिषु स्वस्तिकादिषु ॥ ८९ ॥ १ द. तौ । २ द. सेनोयं । ३ द. ताः । ४ द. त्वस्याद्रे° । ५ द. न । ६ द. या । ७ द. हराः । ८ द. च्छ्रीवत्से नन्दने । ९ द. लतिनः सर्वान् वि° । १० द. क्ति । ११ द. स्त्रि । † ‘सूकराण्योऽयम्’ इति स्यात् । § ‘लतिकाः सर्वा’ इति स्यात् ।