समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

३१६ समराङ्गणसूत्रधारे यस्य यत्रोचितं स्थानं तत् तत्र विनिवेशयेत् । निर्मितौ^१ वलभेस्तिर्यक् सूत्रं कुर्वीत सप्तधा ॥ १०२ ॥ पञ्चभागांश्च मुखतस्तेनैवांशेन कल्पयेत् । मेखलान्तरपत्रे च जम्भाकुम्भकमेव च ॥ १०३ ॥ पञ्चभागोच्छ्रितं कुर्यात् तद्वच्छिखरमुच्छ्रितम् । कीर्तितानि विमानानि यान्येव सुरवर्त्मनि ॥ १०४ ॥ तान्येव स्थावरत्वेन प्रासादा इति विश्रुताः । महेश्वरस्य कैलासो विष्णोस्तु^३ गरुडाभिधः ॥ १०५ ॥ कार्यः प्रजापतेः पद्मो गणनांथस्य च द्विपः । न खल्वेतेऽन्यदेवानां विधातुमुचिताः स्मृताः ॥ १०६ ॥ यस्तु त्रिविष्टपः स स्यात् सर्वदेवनिकेतनः । अस्मात् तु येऽन्ये प्रासादाः स्मृतास्तेऽनेकरूपिणः ॥ १०७ ॥ सर्वेषामेव देवानामभेदेन भवन्ति ते । जगत्यां^४ विस्तारः कार्यः प्रासादोच्छ्रयसंमितः ॥ १०८ ॥ गर्भाधैनोच्छ्रयस्तस्याः^५ शुभदः परिकीर्तितः । मण्डपस्य षडंशाधो( ? ) पञ्चमांशार्दथ^६ स्मृतः ॥ १०९ ॥ कर्णप्रासादकाः कार्याः प्रासादस्य त्रिभागतः । पूर्वापरमुखाः कार्या एते^८ याम्योत्तराननाः ॥ ११० ॥ ऐन्द्रे याम्ये वारुणे च कौबेरे च यथाक्रमम् । दिग्भागेषु चतुर्ष्वेषां वलभीं ^१०विनिवेशयेत् ॥ १११ ॥ गर्भविस्तारविस्तीर्णौ द्वौ त्रिभागौ मुखायतम् । इति बाह्यपरीवारे जङ्घा प्रासादमानतः ॥ ११२ ॥ तीर्थायतमारोप्य सूत्रं गर्भेण मण्डपे । (गुरुपक्षोऽर्थे ? ) कर्तव्या गवाक्षस्तम्भसंयुताः ॥ ११३ ॥ १ द. निष्पत्त्यैव लभेति° । २ द. जंघा । ३ द. श्व । ४ द. जगत्या विस्तृतः । ५ द. °स्य । ६ द. °शाद्वा । ७ द. व । ८ द. नैते । ९ द. र्थे । १० द. च । ११ द. वास्य° । १२ द. °क्षाप्र° ।