समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

मध्यमो जातिशुद्धस्तु मञ्जरीभिर्विवर्जितः । कनीयांश्च विधातव्यो मञ्जरीभिरलङ्कृतः ॥ कर्णप्राग्ग्रीवविस्तारः कर्तव्यो भागसम्मितः । भागार्धं क्षोभणा कार्या यच्छेषं तच्च कर्णवत् ॥ भागस्यार्धेन कुर्वीत तस्माद् भद्रस्य निर्गमम् । मिश्रकस्य चतुर्भागः प्राग्ग्रीवो विस्तरेण तु ॥ मूलसूत्रानुसारेण पार्श्वयोः पदिकौ रथौ । ऊर्ध्वमानं विमानस्य यथावदथ कथ्यते ॥ द्विपदं पीठमाख्यातं किन्नरैरुपशोभितम् । स्कन्धं यावच्च भागानां द्वाविंशतिरुदाहृता ॥ (वेदीबन्धो तु +++ सार्धभागद्व + १भवेत् ? ) । (चतुर्भागो२ऽत्र + छाद्या भागार्धेन + किन्नरा ? ) ॥ मेखलान्तरपत्रं च पदमेकं समुन्नतम् । रूपाणि जङ्घागात्रे स्युर्वा (चारिणां रथके३ ? ) ॥ ५(सैनरसेका ?)तस्य मध्ये स्यान्मकरग्रासभूषिता । मल्लिकानोरणैश्चारुघण्टाचमरकिन्नरैः ॥ ऊर्ध्वं तुलाप्रमाणस्य चतुर्भोमं तु प्रथमं६ (?) । ++++ भूमिकायां चतुर्भागसमुन्नता ॥ (७सोर्धभागा त्वपरा विस्तारा ?) सार्धभागिकी । संक्षेपः प्रथमोऽस्याः कलशान्ते पदं भवेत् (?) ॥ तृतीया त्रिपदा कार्या सपादपदविस्तृता । ८पदार्धेन तु संक्षेपस्तस्याः कार्यों विचक्षणैः ॥ चतुर्थी त्रिपदा कार्या भूमिर्मेखलया सह । ललिता९ मञ्जरीमिश्च नीलोत्पलदलाकृतिः ॥

---

१ द. द्वं । २ द. गोट्टताद्या भागार्डेन किंनरेः । ३ द. पुस्तके नास्ति । ४ द. इतः पूर्वं रथके सूरसेनं स्यादुच्छ्रयेण चतुष्पदम् । पंचभागं प्रविस्तारं ग्रासैर्वा राहुतुंडेः ॥ इति अधिकः पाठः । ५ द. रथिका तस्य । ६ द. मा । ७ द. सा । ८ द. पा । ९ द. ललितो मंजरीमिश्च ।