समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

भागद्वयविनिष्क्रान्ता नन्दिका क्रियते यदि । तदा वदन्ति बीभत्ससंज्ञं प्रासादमत्तुमम् ॥ ५६ ॥ बीभत्सः२ ॥ यदा निर्गमविस्तारैंसमा भवति नन्दिका । श्रीतुङ्ग इति विज्ञेयस्तदा प्रासादसत्तमः ॥ ५७ ॥ श्रीतुङ्गः ॥ यदा त्वलिन्दकोऽस्यैव क्रियते न विनिर्गतः । प्रासादो मानतुङ्गाख्यस्तदानीमुपजायते ॥ ५८ ॥ मौनतुङ्गः ॥ ब्रूमोऽथ सर्वतोभद्रं दशधा तं विभाजयेत् । षड्विधान्या (विंशत्या) भवेज्ज्येष्ठः कनीयान् दशभिः करैः ॥ ५९॥ हस्तैस्तथाष्टादशभिर्मध्यमः परिकीर्तितः । कर्णा द्विभागिकाः कार्या अलिन्दाः षट्पदोन्मिताः ॥ ६० ॥ चतुर्भागानि भद्राणि वि(द्वि) भागस्तद्विनिर्गमः । गर्भभित्तिर्बहिर्भित्तिरन्धारी च पदं पदम् ॥ ६१ ॥ गर्भस्तु षोडशपद इत्येवं छन्द ईरितः । विस्तारार्धेन जङ्घा स्यान्मेखला चैकभागिका ॥ ६२ ॥ प्रथमं कल्पयेच्छृङ्गं विस्तारात् सार्धमुच्छ्रितम् । द्वितीयशृङ्गं तन्नाल्पं पूर्वशृङ्गस्य मध्यग॑म् ॥ ६३ ॥ प्राच्छ्रिता षडायाम्या सुरःशिखमिष्यते (?) । कर्तव्यं मूलशिखरं तद्द्वचोपरिशृङ्गयोः ॥ ६४ ॥ मञ्जर्या विभजेद् भागं विस्तारं दशधा बुधः । स्कन्धः षड्भागविस्तारो धनुर्ग्रीवाण्डकादिकम् ॥ ६५ ॥ श्रीवत्सस्येव तत् कार्य मञ्जरी भागमानतः । क्रमार्धं वा पञ्चसिंह ++रूपैर्विभूषिता ॥ ६६ ॥

१ द. नंदिकी। २ द. त्सं। ३ द. रा। ४ इत उनरं 'सौभाग्यादिषट्कम्' इति पदमादर्शे लुप्तमिति पूर्वोत्तरप्रक्रमाद् विज्ञायते। ५ द. सिताः। ६ द. मं।