समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

[Header] मेर्वादिर्विंशिकानागरप्रासादलक्षणं नाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः । ४९१ अनेकशिखरश्चित्रश्चतुर्द्वारो महोच्छ्रितिः । विमानच्छन्दकस्त्वष्टभूमिकः परिकीर्तितः ॥ ६ ॥ विंशत्यण्डकसंयुक्तः सप्तभूर्नन्दिवर्धनः । षड्भूमिर्नन्दनः कार्यः प्रासादः षोडशाण्डकः ॥ ७ ॥ पञ्चभूः सर्वतोभद्रो¹ भद्रशालाविभूषितः । अनेकशिखराकीर्णः कर्तव्यः प्रचुराण्डकः ॥ ८ ॥ ²वलभिच्छन्दकः कार्यो देवतानां (ए ?³) वृषः सदा । वृषस्तु स्वोच्छ्रितेस्तुल्यः सर्वतः स्वस्ति वर्तितैः ॥ ९ ॥ मण्डलं (?) स तु विज्ञेय एकाण्डकविभूषितः । सिंहः सिंहाकृतिर्ज्ञेयो गजो⁵ गजसमाकृतिः ॥ १० ॥ ⁸कुम्भः कुम्भाकृतिस्तद्वद् भूमिकानवकोच्छ्रितः । अञ्जलीपुटसंस्थानः पञ्चाण्डकविभूषितः ॥ ११ ॥ षोडशाश्रिः समन्ताच्च विज्ञेयं: स समुद्रकः । पार्श्वयोश्चन्द्रशाला वै¹¹ उच्छ्रायातें¹² स द्विभूमिकः ॥ १२ ॥ तथाष्टाश्रिः पद्मनिभो भूमिकात्रयमुच्छ्रितः । षोडशाश्रिः स विज्ञेयो विचित्रशिखरः शुभः ॥ १३ ॥ मृगराजस्तु विख्यातश्चन्द्रशालाविभूषितः । प्राग्ग्रीवेण विशालेन भूमिकास यदु( सु य उ )च्छ्रितः ॥ १४ ॥ अनेकचन्द्रशालैस्तु¹³ गजः प्रासाद उच्यते । पर्यस्तो मृगराजस्तु गरुडो नाम नामतः ॥ १५ ॥ सप्तभूम्युच्छ्रितस्तद्वच्चन्द्रशालात्रयान्वितः¹⁴ । अश्रिभि(¹⁵र्विहरं तस्य ?) षड्भिर्युक्तः समन्ततः ॥ १६ ॥ स्यादन्यो गरुडस्तद्वदुच्छ्राये दशभूमिकः । पद्मकः षोडशाश्रिः स्याद् भूमिकाद्वितयाधिकः ॥ १७ ॥ १ द. द्व । २ द. वल्लभी । ३ द. एषः सदा । ४ द. तो तु । ५ द. र्जि । ६ द. ते । ७ द. जे । ८ द. कुम्भाः । ९ द. तिः । १० द. या स समुद्रकः । ११ द. वा । १२ द. स्त । १३ द. ला । १४ द. त्रयोन्विता । १५ मुद्रित पुस्तके 'बँहिरन्तश्च' इति स्यात् ।