समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

भूमिजप्रासादलक्षणं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः । ५१७ षड्भागभक्तघण्टायाः समन्ताद् भागविच्युतेः । भागैश्चतुर्भिः कर्तव्ये घण्टे¹ कण्ठस्य विस्तरम्² ॥ ७६ ॥ घण्टोत्सेधार्धतः कुर्याद् घण्टार्धे पद्मशीर्षकम् । घण्टोत्सेधसमा कुम्भे बीजपूरैर्वितो(समु)च्छ्रितिः³ ॥ ७७ ॥ ( चतुरश्रांजितोच्छ्रायो विस्तारः ⁴कलशः स्मृताः ?) । य इमं कारयेत् प्रीत्या ⁵प्रासादं कुमुदाभिधम् ॥ ७८ ॥ स मोदते जगद्भर्तुः शिवस्य भवने शुभे । कुमुदप्रासादः ॥ अथातः सम्प्रवक्ष्यामः प्रासादं कमलाभिधम् ॥ ७९ ॥ चतुरश्रीकृते क्षेत्रे दशभागविभाजिते । ततः कर्णार्धसूत्रेण वृत्तं ⁶तत्र समालिखेत् ॥ ८० ॥ विस्तीर्णं पञ्चभिर्भागैः कुर्याद् (भद्र) चतुष्टयम् । ( ⁷सुरेन्द्रसमर्त्तायस ? )कुवेराशाखनुक्रमात् ॥ ८१ ॥ भवेत् पल्लविका(या)स्तु विस्तारो भागपादिकः । भागेन (कां⁹?) कार्या (भद्रा)णां निर्गमा वृत्तबाह्यतः¹⁰ ॥ ८२ ॥ शालायाः प्रतिभद्रं स्यात् कर्णिकार्धेन निर्गता(तम्) । पादोनभागत्रितयात् कार्या वि(वृ¹¹)त्तस्य विस्तृतिः ॥ ८३ ॥ द्विभागविस्तरायामौ¹² ( ¹³रंशुकं द्वयमतोध्यगौ ? ) । परिवर्त नया कार्यों द्वौ कोणौ सोदकान्तरौ ॥ ८४ ॥ पूर्वप्रासादवद् गर्भो विधेयो भित्तयोऽपि च । वेदीबन्धादिकुम्भान्तं सर्वमेतस्य पूर्ववत् ॥ ८५ ॥ द्वितीयभूमिपर्यन्तमूर्ध्वं प्रथमभूमितः । शूरसेनं विधातव्यं शालासु वि(श्लि)ष्टमुत्तमम् ॥ ८६ ॥ कूटस्तम्भादिकन्यासाः¹⁴ कोणप्रतिरथादिषु । ( शाला स्याग्नोंगरास्तले¹⁵ ? ) पञ्चांशा द्वयंशकोपरि ॥ ८७ ॥ १ द. ण्टो । २ द. रः । ३ द. पूजविनो । ४ द. कलशो स्मृतः । ५ द. कीर्त्या । ६ द. च । ७ मुद्रित पुस्तके 'सुरेन्द्रयमतोषेश' इति स्यात् । ८ द. तोयेश । ९ द. सु । १० द. कर्णिका । ११ द. द्वृ । १२ द. मो । १३ मु. पु. रथकद्वयमध्यगौ इति स्यात् । १४ द. सः । १५ द. न्ना ।