समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

भूमिजप्रासादलक्षणं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः । ५२१ स स्याज्ज्येष्ठोऽथ मध्यश्च कनीयानिति च त्रिधा । चत्वारिंशत्करो ज्येष्ठोऽपि (मध्यः) त्रिंशत्करो भवेत् ॥ १२१ ॥ विंशत्या च करैरेष कनीयान् समुदाहृतः । चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विंशत्या भाजिते पदैः ॥ १२२ ॥ ततः कर्णद्विसूत्रेण( ? ) वृत्तमत्र प्रकल्पयेत् । कार्या तैः पञ्चभिः शालाँपल्लवी वृत्त( म )ध्यतः ॥ १२३ ॥ शालाविभक्तिः प्राग्वत् स्याच्छालयोरेतयोः पुनः । कोणे कोणे च षट्कर्णा + भागायामविस्तृताः ॥ १२४ ॥ परिवर्तनया कार्या वृत्तान्तः सोदकान्तराः । ( ५ता तागा त्रिभागै ? )र्विभजेद् दशभिस्ततः ॥ १२५ ॥ विमुच्य भूमिकाभागाञ्छेष्ं गर्भगृहादि यत् । तत् पूर्ववद् विधातव्यं तद्वच्च शिखरोच्छ्रितिः ॥ १२६ ॥ तामेकत्रिंशता भागैः सार्धैश्च विभजेत् पुनः । द्वितीयभूमिका कार्या पदैः पञ्चभिरुच्छ्रिता ॥ १२७ ॥ पदपादेन हीनाः स्युः शेषा ( ७षड्भास ? ) भूमिकर्काः । वेदी ( पंश्चयं ? ) कार्या पादोनमिह शिल्पिना ॥ १२८ ॥ स्तम्भकूटादि शालानां विन्यासः शूरसेनकाः । शुकनासोच्छ्रितिर्घण्टा कलशादि चं पूर्ववत् ॥ १२९ ॥ य इमं निरवद्याख्यं प्रासादं कारयेत् सुधीः । स प्राप्नोति परं स्थानं ब्रह्मादीनां सुदुर्लभम् ॥ १३० ॥ निरवद्यप्रासादः ॥ सर्वाङ्गसुन्दरं ब्रूमः प्रासादमथ सुन्दरम् । भुक्तिमुक्तिप्रदातारं ( वरवालय ? ) मण्डनंम् ॥ १३१ ॥ १ द. कर्णार्थं०; मुद्रित पुस्तकेऽपि 'कर्णार्थसूत्रेण' इति पाठ्यं भाति । २ द. कार्य । ३ द. ल । ४ द. रेते । ५ द. तान् भागान् बिशति भागै र्वि० । ६ द. ०कान् । ७ मुद्रित पुस्तके 'षट् चास्य' इति स्यात् । ८ द. कः । ९ द. पदद्वयं । मुद्रित पुस्तके 'पदत्रयम्' इति स्यात् । १० द. व. । ११ द. ल । वा. ६६