समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

जगतीलक्षणं नामैकोनसप्ततितमोऽध्यायः । ५५९ चित्रकूट क्रमायत्नां¹ द्विभजनं पूर्विविकूटवद् विचक्षणः । त्रिकूटायामतो रूपे सिद्धिद्वेयायामविस्तृतम् ? ) ॥ १२४ ॥ कर्णे कर्णे कृतं कन्दं चतुर्धा प्रविभाजयेत् । भागद्वयेन शाला स्याद् भागेन भ्रमणं तथा ॥ १२५ ॥ (मूलतार्थविस्तारं भवेत्तच्चेह³ मानतः । याम्योत्तरे चतुर्भागविस्तार⁴ मागं निर्गताम् ॥ १२६ ॥ +++++++ भद्रं भागिकैद्वयान्वितम् ? ) । ⁶शेषं तु भ्रमणं तत्र मध्यपार्श्वेषु कारयेत् ॥ १२७ ॥ एवमग्रेऽपि शाले द्वे द्वारस्योभयपार्श्वयोः । कर्तव्ये भागनिष्क्रान्ते भागिकायामविस्तृती ॥ १२८ ॥ पृष्ठभद्रं च कर्तव्यं सार्धांशद्वयविस्तृतम् । द्विभागनिर्गमं ⁷युक्तं शालया सार्धभागया ॥ १२९ ॥ याम्योत्तरेण चास्यैव कार्यं शालाद्वयं ततः । ( प्रमाणे पसन्नकार्ये भागे प्रवेशनम् ? ) ॥ १३० ॥ शेषो भ्रमः स्याच्छालानां सप्तानां मध्यगस्ततः । स्याच्छैवी (श्रयणी ?) त्वेषा सर्वामरगणप्रिया ॥ १३१ ॥ अस्या एव मुखे शाला यदा सञ्जायते तदा । त्रिविक्रमेति⁸ विख्याता जगती जायते शुभा ॥ १३२ ॥ यदा⁹ सार्धविनिष्क्रान्ते सार्धांशद्वयविस्तृते । पार्श्वभद्रद्वये शाले भवेतां भागविस्तृते ॥ १३३ ॥ ++++++ सार्धभागिकं(क)भ्रमणान्विते । ( ¹⁰लिप्यते चापि मा शाला ? ) क्रमायाता तदा भवेत् ॥ १३४ ॥ शालायाः शुण्डिकाग्रे तु त्रिपथा सैव जायते । ( ¹¹चतुर्यातो प्रोक्ता ? ) कथ्यन्ते वृत्तजातयः ॥ १३५ ॥ १ द. र्नर्या । २ द. द्वेध्या । ३ द. भवेत्तच्चेह । ४ द. रं । ५ द. कं । ६ द. शीर्यं । ७ द. व्य । ८ द. ण । ९ द. यदा सार्धा सति क्रांते । १० द. लु । ११ मु. ‘चतुरश्रोयताः प्रोक्ताः’ इति स्यात् ; द. र्य ।