समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

पताकादिचतुष्षष्टिहस्तलक्षणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः । ६५१ कार्यं तद्देशवर्तिभ्यां सभ्रूक्षेप(पं) विचक्षणैः । उत्तानेन युतेनाथ पत्राकारं प्रदर्शयेत् ॥ १५१ ॥ हस्तेन (चँतुराखे१ ?) विनमय्य ध्रुवं मनाक् । लीलां रतिं स्मृतिं बुद्धिं संज्ञामार्या२विचारणा(:) ॥ १५२ ॥ सङ्गतं प्रें३णयं (शौ४चमावर्त्य५ ?) भावमक्षमम् । पुष्टिं (सविच६ ?)शीलं च चातुर्यं मार्दवं सुखम् ॥ १५३ ॥ प्रस्तं७(श्रं) वार्त्तां८ च वेषं च युक्तिं दाक्षिण्ययौवने । विभर्वाविभवौ स्तोकं सुरतं (सद्वरं९ ?) मृदु ॥ १५४ ॥ गुणागुणौ१० गृहा द्वारा वर्णा नानाविधाश्रै११याः । चतुरेणाभिनेतव्यास्ते१२ सर्वेऽपि यथोचितम् ॥ १५५ ॥ क्वचित् प्रभावता क्वापि (अम्रता ?) मृदुना क्वचित् । प्रतीतिर्जायतेऽर्थस्य यस्य यस्य यथा यथा ॥ १५६ ॥ प्राज्ञैस्तथा तथा शीर्षैरभिने१३यौन्युत्य(क्त)पाणिना । भ्रूदृष्टि१४(चकुरगोश्च ?) कार्यास्तदनुसारतः ॥ १५७ ॥ मण्डलस्थेन हस्तेन पीतं रक्तं च दर्शयेत् । किञ्चिन्नतभ्रूः शिरसा परिमण्डलितेन च ॥ १५८ ॥ तेनँ दूभू(प्र)दर्शयेत् कृष्णं(ष्णं) नीलं च परिमृद्व्रताँ१५ । चतुरेण कपोतादीन् वर्णान् स्वाभाविकेने च ॥ १५९ ॥ इति चतुरः ॥ मध्यमाङ्गुष्ठसन्दंशो वक्रा चैव प्रदेशिनी । ऊर्ध्वमन्ये (प्रँ१६कीर्णी + अङ्गुल्यो ?) भ्रमरे करे ॥ १६० ॥

१ द. चतुराख्ये; मुद्रितपुस्तके ‘चतुराख्येन’ इति स्यात् । २ द. यां । ३ द. णं । ४ द. प्रयणं शौचं मावर्यं भावनं क्षमं । ५ मुद्रित पु. ‘शौचं माधुर्य’ इति मुनि सम्मतः पाठः । ६ द. मु । ७-८ द. व । ९ मु. ‘शाद्वलं’ इति स्यात् । १० द. ॅणैर्गुँ । ११ द. श्रयः । १२ द. ॅणास्तिनतव्याँ । १३ द. ॅये भ्युद्ग पाणिना । १४ द. नतद्भूः दृँ । १५ द. ॅमृद्वता । १६ मु. पुस्तके ‘प्रकीर्णे द्वे अङ्गुल्यौ’ इति स्यात् । द. प्रकीर्णे ।