समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

६५६ समराङ्गणसूत्रधारे समुन्नतशिराः किञ्चिदुत्क्षिप्तभ्रूश्च जृम्भणम् । अनेनैवाङ्गमर्ध( र्दं ) च कामार्तानां निरूपयेत् ॥ २०२ ॥ ( इति कर्कटः ॥ ) उत्तानौ वामपार्श्वो( र्ध्वस्थौ ) स्वस्तिकः परिकीर्तितः । समन्ततस्तदूर्ध्वं च विस्तीर्णं च ( व ) नानि च ॥ २०३ ॥ ऋज( त )वो गगनं मेघा ( २++ तेनार्थवर्तिना ? ) । इति स्वस्तिकः ॥ खटकः खटके न्यस्तः खे( ख )टकावर्धमानयो( क )ः ॥ २०४ ॥ शृङ्गारार्थे प्रयोक्तव्याँ( व्यः ) परावृत्तस्तथापरः । कार्यौ विटगतौ नम्रमूर्धा४ + तत्प्रमाणतः ॥ २०५ ॥ इति खटकः ॥ अरालौ तु विपर्यस्तावृत्तानौ वर्धमानकौ । ( उत्सङ्ग इति५ ज्ञेयः + स्पर्शग्रहणे करः ? ) ॥ २०६ ॥ उत्सङ्गसंज्ञकौ स्यातां हस्तौ तत्कर्म चोच्यते । विनियोगस्तयोः कार्यः ( बालकः प्रहरेण तु ? ) ॥ २०७ ॥ ८ति( वि )धोतव्याविमौ हस्तौ स्त्रीणामीर्ष्यायिते तथा । दक्षिणं वापि मान( वामं वा न्य )स्येत् कूर्परमध्यगम् ॥ २०८ ॥ ( इत्युत्त्सङ्गः१३ ॥ ) ( अँस्यो ? ) प्रशिथिलौ मुक्तौ पताकौ तु प्रलम्बितौ । यदा भवेतां करण ( णे ) स दोल इति ( सं )स्मृतैः ॥ २०९ ॥ ( इति दोलः ॥ ) यस्तु सर्पशिराः१६ प्रोक्तस्तस्याङ्गुलिनिरन्तरः । द्वितीय( ः )पार्श्वसंश्लिष्टः स तु पुष्पपुटः ( पैराणि च ॥ २१० ॥ १ इह लक्षणवाक्ये एकमर्धं लुप्तम् । तत्तु ‘मणिबन्धनविन्यस्तावरालौ स्त्रीप्रयोजितौ’ इति मुनि- प्रदर्शितदिशा योज्यम् । २ इह कियांश्चिदंशो लुप्तः । ३ द. व्या । ४ द. र्धा । ५ द. विज्ञेयः । ६ द. °संज्ञितौ । ७ द. स्तथो कायो । ८ द. इति । ९ द. ध्या । १० द. मीश्वरष्याँ । ११ द. चापि मानस्येत् । १२ मुद्रितपुस्तके इत उपरि निषधहस्तलक्षणं तत्कर्म च लुप्तम् । १३ द. प्रतौ नास्ति । १४ द. असौ । १५ इतः परमस्यू कर्माणि लुप्तानि । १६ द. रः । १७ अत्रापि ग्रन्थांशस्य लोप संभाव्यते ।