समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

पताकादिचतुष्षष्ठिहस्तलक्षणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः । ६५९ नीतौ स्वस्तिकतां पश्चात् पं(च्छ्या)वितौ मणिबन्धनात् । (विप्रकीर्णाविति प्रोक्तौ) ²नृत्ताभिनयकोविदैः ॥ २३० ॥ इति विप्रकीर्णः । तावेव हंसपक्षाख्यौ कृत्वा व्यावर्तनक्रियाम् । अलपल्लवतां नीतौ ततश्च परिवर्तितौ ॥ २३१ ॥ विधायोर्ध्वमुखौ हस्तौ कर्तव्यौ पद्मकोशकौ । (इति पद्मकोशकौ ॥) पुनर्विवर्तितं कृत्वा परिवर्तनकं ततः ॥ २३२ ॥ अरालं दक्षिणं कुर्याद् वामं च³ खटकः सु(कामु)खम् । खटकाख्यास्त्रयो हस्ताः(?) स्वक्षेत्रेऽसौ विधीयते ॥ २३३ ॥ इत्यरालखटकामुखौ ॥ भुजांस॑र्कूर्परैः सार्धं कुटिलावर्तितौ यदा । हस्तामधोमुखतलावाबिद्धावुद्धतावुभौ ॥ २३४ ॥ (वि)नतौ नामतो (विंष्याद् दीर्नाना ?) विद्धव॑क्रकौ । अ(आ)विद्धवि॑िक्रंकौ चैव गदावेष्टनयोगतः ॥ २३५ । (इतविद्धवक्रकौ ॥) (रचितौ सलावर्तितौ) यदा (तु) सर्पशिरसौ तलस्थाङ्गुष्ठकौ करौ । (¹¹तेयकास्थौ) प्रसृताग्रौ च (शैलन्यासो भरस्तदा ?) ॥ २३६ ॥ इति सूचीमुखौ¹³ ॥ हस्तौ सूचीमुखा ते च(वेव) मणिबन्धनविच्युतौ । व्यावृत्तिपरिवृत्तिभ्यां वर्तितौ तदनन्तरम् ॥ २३७ ॥* १ द. पा विं० । २ द. नृ । ३ द. त्र खटकः मुखं । ४ द. स्तयो हस्तः । ५ द. नास्ति । ६ द. भुजांस......नामतो ' ॥२३४॥ लुप्तं वा खंडितम् । ७ मुद्रितपुस्तके 'विद्यादिमावा' इति स्यात् । ८ द. वीमाना । ९ मुद्रित पुस्तके 'वक्त्रकौ' इति लक्ष्यनिर्देशे दृश्यते; द. 'द्व चं' । १० द. कावेव गदो° । ११ मुद्रितपुस्तके 'तिर्यक्स्थौ' इति स्यात् । १२ मुद्रित पु. 'सूच्याख्याख्यौ करौ तदा' इति स्यात् ; द. शून्या° १३ द. ०ख्यौ । १४ द. वर्ति° ।

• २३७ संख्याकश्लोकादनन्तरं द. प्रतौ पत्रं त्रुटितम् ।