सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३०२ सार्थ तुकारामगाथा प्रेमाने करीत असतो मोठ्या कौतुकाने हा नाना प्रकारचे खेळ करीत असतो याच्या पायावर माझे मस्तक नम्र झाले आहे ३ हा या गोपाळांच्या समुदायात खेळ खेळण्यात रंगून गेला आहे यानेच बळीच्या मस्तकावर पाय ठेवून त्याला पाताळात पाठविले व तो त्याचे दार रक्षण करीत राहिला ४ हा श्रीहरी लावण्याचा पुतळा असून याच्या अंगी सर्व प्रकारच्या कला आहेत. याच्या गळ्यात वैजयंती माळ शोभून दिसत आहे या माझ्या स्वामिस अनेकवार नमस्कार असोत ५ याच्या नामाच्या उच्चाराने पाप नष्ट होते प्रत्यक्ष लक्ष्मीच याची दासी असते हा तेजाची प्रत्यक्ष रासच जणू असून तुकाराम महाराज म्हणतात, मी त्याला सर्व भावाने शरण आलो आहे ६ ६१९ काय मी उद्धार पावेन । काय कृपा करील नारायण । ऐसे तुम्ही सांगा सतजन । करा समाधान चित्त माझें ॥ १ ॥ काय हे खंडईल कर्म । पाझपतील धर्माधर्म । कासयाने ते कळे वर्म । म्हणउनी भ्रम वाटतसे ॥ २ ॥ काय हो स्थिर राहेल बुद्धी । काहीं अरिष्ट न येल मधीं । धरिली जाईल ते शुद्धी । शेवट कधीं तो मज न कळे ॥ ३ ॥ काय ऐसे पुण्य होईल गांठीं । घालीन पायीं देवाचे मिठी । मज तो कुरवाळील जगजेठी । दाटइन कंठी सद्गदित ॥ ४ ॥ काय हे' निवतील डोळे । सुख ते देखोनी सोहळे । संचित फंसे ते न फळे । होतील डोहळे वासनेसी ॥ ५ ॥ ऐसी चिंता करी सदा सर्वकाळ । रात्रिदिवस हेचि तळमळ । तुका म्हणे नाही आपुले बळ । जेणे फळ पावे निश्चयेंसी ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा - खंडईल-नष्ट होईल, पाझपतील-कमी होतील अर्थ - संत लोकहो, सांगा ना, माझा उद्धार खरेच होईल ना ? तो नारायण माझ्यावर कृपा करील ना ? माझ्या चित्ताचे समाधान करा ना एकदा तुम्ही १ माझे प्रारब्धकर्म नष्ट होईल ना ? माझे धर्माधर्म कमी होतील ना ? काय केले म्हणजे मला या नारायणाचे रहस्य समजेल ? या चिंतेन माझ्या मनास भारी भ्रम होतात हो २ माझी बुद्धी या ईश्वराशी स्थिर राहील ना ? मध्येच काही एखादे संकट तर नाही ना येणार ? मनात ज्याची इच्छा धरून मी आहे ती सफल होईल ना ? गोड शेवट झालेला मला दिसेल ना ? ३ ज्याच्या योगाने माझी मिठी देवाच्या पायांशी पडेल असे पुण्य कधी तरी माझ्याजवळ साठून राहील काय ? तो जगजेठी मला हळुवारपणे प्रेमाने कुरवाळील ना ? माझा कंठ त्याच्या विषयीच्या प्रेमाने कधी भरून येईल ? ४ त्याच्या भेटीच्या सोहळ्याचे सुख पाहून माझे डोळे कधी बरे निवतील ? काय संचित आहे ते नीट कळत नाही पण अशा प्रकारच्या इच्छेचे डोहाळे मला लागले आहेत हे खरे ५ अशी चिंता मी सदा सर्वकाळ करीत आहे रात्रंदिवस माझे चित्त तळमळत असून तुकाराम महाराज म्हणतात, अशा तळमळीतून मला निश्चयाने फळ मिळेल असे बळ केवळ माझ्याच अंगी आहे असे नाही ६ ६२० तूचि अनाथाचा दाता । दुख मोह नासावया चिंता । शरण आलो तुज आता । तारीं कृपावंता मायबापा ॥ १ ॥ सतसंगति देहें चरणसेवा । जेणें तुझा विसर न पडावा । हाच भाव माझिया जीया । पुरवीं देवा मनोरथ ॥ २ ॥ १ ते