सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३२४ सार्थ तुकारामगाथा आळवीन करुणावचनीं । आणीक गोड न लगे मनीं । निद्रा जागृती आणि स्वप्नीं । धरिले ध्यानीं मनीं रूप ॥ ५ ॥ आतां भेट न भेटता आहे । किंवा नाहीं ऐसे विचारूनि पाहे । लागला झरा अखंड आहे । तुका म्हणे साहे' केले अतरीं ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा - शिण-त्रास, वास-इच्छा, साहे-साह्य अर्थ - नारायणा, तू जर मला दूर सारलेस, तर मग मी आळवावे तरी कुणास ? माझी इच्छा कोण पुरवील हो ? देवा, तुझ्यावाचून मला स्तनपान कोण देईल ? १ माझ्यासाठी देवा, तुला जर काही त्रास झाला तर, तू त्याचा विचार करू नकोस. तू मला तुझ्या अगसंगापासून दूर नको करूस माझ्यासारख्या दीनाचा तू अंगीकार केला आहेस, तर माझे रक्षण करून मोठ्या आवडीचे असे जीवदान मला दे ना. २ माझ्या मनाची ही एकच इच्छा आहे की, बहुरसाचे सेवन नित्य करीत असावे तुझ्या घराजवळ माझा निवास अखंड असावा या याचकाची एवढी एक इच्छा तू पुरवावीस. ३ माझ्या पूर्वकर्माचा जो ठेवा होता, त्यानेच मला हा मार्ग दाखविला आहे हे या वाटण्याजोगा हा आदर त्यामुळेच निर्माण झालेला आहे मी तुझ्याजवळ मोठ्या प्रीतीने सेवेचे दान मागीत आहे ४ मी तुझी करुण वाणीने स्तुती करीत जाईन देवा याशिवाय माझ्या मनास दुसरे काहीही गोड लागत नाही झोपेत, जागेपणी आणि स्वप्नामध्ये, ध्यानात, मनात देवा, तुझेच रूप मी धारण केले आहे ५ देवा, आता अशी अवस्था झाली आहे की, भेट न होताही भेटल्याचे सुख आहे हे आहे की नाही याचा तूच विचार करून पाहा तुकाराम महाराज म्हणतात, देवा, अशा प्रकारच्या अनुसधानान्चा झरा अखंडपणे मनात आहे हे साह्य माझ्या मनास तू केले आहेस ६ ६५० हेचि भवरोगाचे औषध । जन्म जरा तुटे व्याध । आणीक कांहीं नव्हे बाध । करील थद्य पड्वर्गा ॥ १ ॥ सावळें रूप ध्यावे डोळां । सा चौ अठराचा गोळा । पदर लागो नेदी खळा । नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्त्र ॥ २ ॥ भोजना न द्यावे अन्न । जेणे चुके अनुपान । तरीच घेतल्याचा गुण । होईल जाण सत्य भाव ॥ ३ ॥ नये निघो आपुलिया घरा । बाहेर लागो नये वारा । बहु बोलणे ते सारा । संग दुसरा वर्जावा ॥ ४ ॥ पास ते एक द्यावें वरी । नवनीताची होईल परी । होईल गुसळिले ते निवारी । सार भीतरी नाहीं तया ॥ ५ ॥ न्हायें अनुतापीं पाघरे दिशा । स्वेद निघो दे अवघी आशा ।