सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३८० सार्थ तुकारामगाथा तुकारामबुवांच्या वेळी अशा प्रकारच्या हीन आचारधर्माचे व विकृत भावनाचे धर्माच्या नावावर बरेच पंथ पसरले होते शाक्तांचा वामाचारा पंथ हा त्यातलाच एक असल्याने बुवांनी त्याच्यावर कडाडून हल्ला केलेला आहे शाक्त हे खरे म्हणजे शक्तीचे उपासक, शक्ती हे शिवाचेच एक अंग, ही आदिमाता. तुकोबाही विठ्ठलाला माउली संबोधतात त्यांचेही उपास्य दैवत पांडुरंगाबरोबर शिवही होतेच वारकरी एकादशीप्रमाणे सोमवारचेही व्रत करतात म्हणजे शंकराची किंवा शक्तीची अथवा मातृत्वाची उपासना त्यांना मान्य आहे पण या भक्तीच्या नावावर कोणी भ्रष्ट व अनीतीचे आचारविचार प्रस्थापित करू लागला व सामान्य जनास याच मार्गाचा त्यातील मुक्त व स्वैर मचारामुळे लाभ वाटत राहिला तर एकंदर समाजच भलत्या थराला जाईल हे ओळखून तुकारामबुवा शाक्तांच्या- वर फार कडक शब्दात टीका करीत आहेत

७९१ शाक्त गधडा जये देशीं । तेथें राशी पापाच्या ॥ १ ॥ सुकृताचा उदो वेला । गोंधळ घाला इंद्रियें ॥ २ ॥ क्रोधरूपें वसे काम । तीचे नाम जपतसे ॥ ३ ॥ मद्यभक्षण मांगिणजाती । विटाळ चित्तीं साठविला ॥ ४ ॥ स्तवुनियां पूजी राड । न लजे भाड दाढीसी ॥ ५ ॥ तुका म्हणे भगवती । नेईल अंतीं आपणापें ॥ ६ ॥

शब्दार्थ व टीपा - सुकृताचा-पुण्याईचा, उदो केला-नाश केला, भगवती-देवी

अर्थ - देवीची वाममार्गाने उपासना करणारा हा शाक्त गधडा ज्याच्या देशात जाईल तेथे तेथे पापाच्या राशी उभ्या राहतील १ त्याने आपल्या पुण्याईचा नाश केलेला असून केवळ इंद्रियवृत्तींवरच त्याचा भर असतो विषयाचाच फक्त गोंधळ त्याचा असतो २ प्रत्यक्ष क्रोधाच्या रूपाने कामवासनाच तेथे असते व तीस देवी कल्पून ते तिची पूजा वगैरे करतात ३ मागीण जातीच्या मुलीस देवी समजून मद्याचे सेवन तिला करवितात व मग आपण ते घेतात याचे चित्त अशा प्रकारे विटाळानेच बरबटलेले असते ४ या रांडेची पूजा करून ते स्तवनही करतात अशा या भाडखोर व ढोगी लोकांच्या नादी लागू नये ५ तुकाराम महाराज म्हणतात, अशा रीतीने ही भगवती देवी शेवटी आपणांस स्वतःजवळ घेईल असे यांना व्यर्थ वाटत असते ६

७९२ राजा प्रजा द्वाड देश । शाक्त वास करिती तो ॥ १ ॥ अधर्माचें उघडे पीक । धर्म रंक त्या गांवीं ॥ २ ॥ न पिके भूमि कापे भारे । मेघ धारे पीतील ॥ ३ ॥ तुका म्हणे अवघीं दुःखें । येती सुखें वस्तीसी ॥ ४ ॥

शब्दार्थ व टीपा - द्वाड-वाईट, रंक-दरिद्री

अर्थ :- देवीची अशी अनाचाराने पूजा करणारे शाक्त ज्या देशात निवास करतात तो देश, तेथील राजा, तेथील प्रजा, या सर्वच गोष्टी वाईट असतात १ त्या ठिकाणी अधर्माचेच पीक उघड उघड आलेले असते या गावी प्रत्यक्ष धर्मही दरिद्री होऊन वावरत असतो २ या देशात पाऊस पडत नसल्यामुळे भूमी पिकात नाही पापाच्या ओझ्याने पृथ्वी थरथरा कापायाला लागलेली असते ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, या शाक्तांच्या वास्तव्यामुळे जगातील सर्व दुःखे मोठ्या सुखाने या गावात वस्ती करण्यासाठी येतील ४

७९३ ऐसें' कलियुगाच्या मुळें । जाले धर्माचें वाटोळें ॥ १ ॥ सांडूनिया रामराग । ब्राह्मण म्हणती दोमदोम ॥ २ ॥

१ ऐसा