सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

आहे नाना उपाय करण्याची चिंता आम्हास काही करावी लागत नाही ३ हा तुकाराम त्या पांडुरंगास आळवीत भवमदीच्या एका तीरावर उभा आहे, असे पाहून पाडुरंगाने त्याला वाचविण्यासाठी नदीत उडीच टाकलेली आहे ४ ८३८ शुद्ध चर्या हेचि संताचे पूजन । लागतचि धन नाही वित्त ॥ १ ॥ सगुणाचे सोई सगुण विधाती । आपणचि येती खोजवीत ॥ २ ॥ कीर्तनींचि वोळे कृपेचा वोरस । दुरीपणे वास सन्निधता ॥ ३ ॥ तुका म्हणे वर्म सांगतो सबगें । मन लावा मार्गे स्वहिताच्या ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा - चर्या-दिनक्रम आचार, खोजवीत-शोधीत, वोरस-प्रसाद अर्थ - आपले आचारविचार व रोजचा कार्यक्रम शुद्ध ठेवणे हेच खरे म्हणने संताचे पूजन आहे आणखी काही धन किंवा संपत्ती यासाठी लागत नाही १ या श्रीहरीच्या सगुण रूपाच्या प्राप्तीमुळे हे सगुण रूपच आपण होऊन आपल्या भक्ताला शोधीत येत असते २ हा श्रीहरी दूर असला तरी कीर्तनाच्या वेळी याच्या कृपेचा रस किंवा प्रसाद प्राप्त होतो व त्याची जवळीक जाणवते ३ तुकाराम महाराज म्हणतात मी हे सोपे वर्म तुम्हास सांगत आहे की, तुम्ही आपले मन स्वतःच्या हिताकडे लावा ४ ८३९ जीवींचे जाणावे या नावे आवडी । हेकड ते ओढी अमंगळ ॥ १ ॥ चित्ताच्या संकोचे काहींच न घडे । अतिशय वेडे चार तेचि ॥ २ ॥ काळाविण काहीं नाहीं रुची येत । करुनि संकेत ठेवियेला ॥ ३ ॥ तुका म्हणे कळे वचर्ने चाचणी । काय बोलवूनि वेळोवेळा ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा - आवडी-प्रेम हेकड-हेकट हट्टी अर्थ - आपल्या मानवी जीवनाचा हेतू जाणावा यालाच प्रेम हे नाव आहे पण जे हट्टी असतात त्याची ओढ मात्र जे अपवित्र आहे त्याकडेच असते १ चित अप्रसन्न व संकोची झाल्यास काहीच समजणार नाही की हातून होणार नाही अतिशय वेडे असणारे चार गान हातून घडतील २ पण योग्य काळाशिवाय कोणतीही गोष्ट एकदम समजत नाही, माप होत नाही असा जणु जुनाच संकेत आहे ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, याची चाचणी शब्दांनीच मधून मधून होत असते या सबंधी पुन पुन बोलण्याने काय होणार आहे ? ४ ८४० कामातुर चवी सांडी । बरळ तोंडीं बरळे ॥ १ ॥ रंगले तें अगीं दावी । विष देयवी आसडे ॥ २ ॥ धनसोसे लागे वेड । ते बडबड शमेना ॥ ३ ॥ तुका म्हणे वेसनें दोन्ही । नर्कखाणी भोगावया ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा - चवी- मर्यादा रीत, आसडे-आचके वेसनें-व्यसन अर्थ - कामाने आसक्त झालेला मनुष्य व्यवहाराच्या सर्व मर्यादा सोडतो आणि तोंडात जे येईल ते बरळत असतो १ जे अंगात भिनून गेलेले असते, तेच बाहेर प्रकट होते अतरगात बाणलेले विषय बाहेर आच- क्याच्या रूपाने प्रकट होते २ अनिवार संपत्ती मिळविण्याच्या नादाने वेडच लागते माणसांस त्याची येताल बडबड काही केल्या शमत नाही ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, ही दोनही व्यसने नर्कवास भोगण्याचीच आहेत ४ ८४१ कृष्णार्जनें जाले सोज्ज्वळ लोचन । तेणे दिले थान' निवडूनि ॥ १ ॥ निरोपाच्या मार्पे करी लडबड । त्याचे त्याने गोड नारायणे ॥ २ ॥ भाग्यवंताघरीं करिता विश्वासे । कार्य २ त्यासरिसे होईजेतें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे पोट भरे घरेयोजा । निज ठाव निजा निजस्थानीं ॥ ४ ॥ १ धान २ काय