सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)
Sarth Tukaram Gatha with Marathi Abhangas & Commentary
जगद्गुरु संत तुकाराम महाराज / पं. विष्णूबुवा जोग द्वारा
अभंगसूची सार्थ तुकारामगाथा ५५७ अभंग अभंग क्रमांक अभंग अभंग क्रमांक ट तुका रामसु चित्त वाघ राहू .. १११३ टवकारूनि दृष्टी लावुनिया रंग .. ७९० तुका संगत तिन्हंसे कहिये ... १११६ टांक रुका चाल राहे का गे वेली .. ४५७ तुका सुरा नहि सयदन रे .. ११८६ टाळ दिंडी हाती .. १०४४ तुका सुरा बहुत कहारे . ११८४ टिळा टोपी माळा देवाचे गव्हाळें ... ७८८ तुज ऐसा कोण उदाराची रासी .. ९२१ तुजच पासाव जालोसो निर्माण ९५६ ठ तुज मागणें ते देवा . ७६१ ठकिलें बाळा मारिली दडी ... १०८० तुजबरी ज्याचे मन ६८९ ठायीची ओळखी .. ३२३ तुज वर्णों ऐसा तुज विण नाही .. ७०० तुज वाचुनी मागणें वाय कोणा .. ११०५ ड तुजविण मज कोण वो सोयरे .. ५२६ डाई घालुनिया पोरे ... २२९ तुजविण वाणी आणिकाची थोरी . ५६५ डोई वाडवूनि केश ... ७७६ तुजशी सबंधचि खोटा . १२२५ तुजसवें येतों हरी .. २३२ ढ तुझा दास ऐसा म्हणती लोकपाळ . १०२० ढेंकरे जेवण दिसे साचे .. ७० तुझा शरणागत जन्मोजन्मींचा . ७६० तुझा शरणागत जालो मी अंकित . १०२४ त तझिया पार नाही गणा ६३७
५५८ सार्थ तुकारामगाथा अभंग अभंग क्रमांक अभंग त्याग तव मज न वजता केला ८२२ देव माझा जरी त्याचे मुख नाही आलें अनुभवा २९ देव होईजेत दयेचे संगती त्यानी घणीवरी सग केला हरीसवे २०६ देव होसी तरी आणिकात र्वां त्रैलोक्य पाळिता उबगला नाही ५०२ देवा ऐसा शिष्य देई देवाचे म्हणोनि देवी अनादर थ देवाच्या प्रसादें करा रे भोजन देवाच्या सवंगें विश्वचि सोयर थोडें आहे थोडें आहे ११० देवा तू आमचा कृपाळ थोडें परी निर ५७८ देवा तूं कृपाकरुणासिंधु देवा मी चांडाळ चांडाळ द देवासी अवतार भक्तासी संसार देवी देव जाग भोग सरला दंभें कीर्ति पोट भरे मानी जन ८५९ देथे जीव घाला दया तिचे नाव भूतांचे पाळण २६४ देश येण नव्हे माझा दर्पणासी नखटें लाजे ८३५ देहबुद्धि वसे लोभ जया चित्ती दर्शनाची आस ८५५ देहभाव आम्ही राहिलो ठेवूनि दाता नारायणा ३२१ देह हा सादर पाहावा निश्चित दानें काप हात ८४ दोन्ही टिपरी एकचि नाद दास जाला हरिदासाचा ११२२ दोन्ही हात ठेवुनि कटी दासा पाठ दोरे राम ११५८ दोष पळती कीर्तन दास्य करी दासाचे ६५२ द्या जी आम्हा काही सागा जी दिनरजनी हाचि धंदा ८८२ द्याल माळ जरी पडेन मी पाया दिवटचा वातें लावुनि झाणे २६९ द्रव्य असता धर्म न करी दीनानाथा तुझी ब्रिंदें चराचर ५४४ द्रव्याचा तो आम्ही धरितो विटाळ दीप घेऊनिया धुंडिती अंधार ५६३ द्रव्याचिये माग बळिवाळाचा दीप न दळे अंधारा ८८० द्वारकेच येण आठ याचि ठाया दुःख वाटे ऐसी ऐका नये गोष्टी ८१३ दुःखाचे डोंगर लागती सोसावे ९११ ध दुजा ऐसा कोण बळी आहे आता १३ दुजे रूडे तरी ४५ धणी न पुरे गुण गाता दुध दही ताक पशूचे पाळण ११४० धना गुंतले चित्त माझें मुरारी दुर्जनांची मधी विठोठेचिया परी ११७ धनी ज्या पाइवा मानितो आपण दुर्जनांसि करी साहे ६६ धन्य आजि दिन दुबळ हे अवध जन ५८९ धन्य काळ संत भेटी दळू ते उपमा ८५४ धन्य त गोधन बांवळी वाटिका देखत जालो भुटा कोरा ११६९ धन्य ते संसारी देखत होता आधी मार्ग पुढें ४२५ धन्य त्या गोळणी इंद्राच्या पूजनी देखिलासि माझी खाता २३२ धन्य दह गाव पुण्य भूमि ठाव देखीचा दिमाख शिकोनिया दावी ९०१ धय भांवगीळ देखोनि पुराणिवागची दाढी ११६ धरिला पाल्य न सोडी माझा येथे दखोनिया तुझ्या रूपाचा आकार ५३५ धर्म रक्षावया साठी देखोनि हरखली बळ ७७ धर्माची तू मूर्ति दती घेती परज गली १२९ धाई अंतरंच्या सुखें दव आड जाला ३५४ धाकुटघाच मुखी घास घाली माता देव घ्या कोणी देव घ्या मोजी १००९ घाले मग पोट
अभंगसूची | सार्थ तुकारामगाथा | ५५९
अभंग अभंगक्रमांक अभंग अभंगक्रमांक धाव कान्होवा गेल्या गाई ... २४१ | नव्हतो सावचित्त . ३४१ धाव घाली आई ... ८५२ | न व्हावे ते जाले देखियेलें पाय ३६२ धिग जिणे त्याचा स्वामी हीन घर ... ८६० | नव्हे आराणूक परि मनीं थाहे . ९९९ धिग जिणे तो वाईल आधीन ... ३०६ | नव्हे आराणूक सवसारा हाती .. ७३ धीर तो कारण साह्य होतो नारायण ... ११३८ | नव्हे गुरुदास्य ससारिया १२११ ध्यानी योगीराज बैसले कपाटी ... ३६१ | नव्हे नरनारी सवसारी अंतरलो ४६२ | नव्हे शब्द एकदेशी . ६९२ न | न सडवे अन्न . ७२४ | न सडी अवगुण .. ५८७ न करवे धंदा ... ५७१ | नसे तरी मनीं नसो . ७२२ न करावी आता पोटासाठी चिंता .. ८८८ | न सोडी न सोडी न सोडी . ३५५ न करावी स्तुती माझी संतजनी ... १०५२ | नाच याणे माझा जवळील ठाव ... ५०० न करी तळमळ राहे रे निश्चळ .. ११४३ | नाचे टाळी पिटी . ७८७ न करी संग राहे रे निश्चळ ... ११२ | नाम आठविता सद्गदित कंठी ... ८१८ न कळता काय करावा उपाय ... १८८ | नामपाठ मुक्ताफळाच्या दोवणी .. ७१५ न गळे तत्त्वज्ञान मूढ माझी मती ... १०१८ | नाम साराचे ही सार ... ५९७ नवा वाही उपचार माझ्या शरीरा ... ३८४ | नामाची आवडी तोचि जाणा देव ... १२०६ नका घालू दुध जपामध्ये सार .. ११५० | नावडे तरि का येतोस हे भाड ... ८३६ नका वाटू मन विधिनिषेधासी .. ८२० | नाही आम्ही विष्णुदास ... ८०२ नको आम्हातसवें गोपाळा ... २३३ | नाही उल्लंघिले कोणाचे वचन ... ९७४ नको ब्रह्मज्ञान आत्मस्थितिभाव .. १०२२ | नाही कांटाळलो परि वाटे भय .. १०१६ नवो होऊ देऊ भावी अमादना .. ८२१ | नाही काम गाडों बाज तुम्हासवे .. १० नजर करे सोहि जिके बाबा दुरखी ४४२ | नाही तुझे उगा पडत गळा .. १०८४ नटनाटचें अवधें सपादिले सोंग ... ५६४ | नाही दुकाळलो अन्ना . ६०८ न देखवे डोळा ऐसा हा आकांत ... ५५७ | नाही निर्मळ जीवन ... ७६ न देखें न बोले नाइके आणीक ... १२ | नाही मागितला .. १२२९ न देखोन काही ... २४९ | नाही सतपण मिळते हें हाटी . १२०५ न पवे सन्निध वाटते चिंता . ६३१ | नाही साजत हा मोठा . ७१७ न बोलता तुम्हा कळो न य गुज ... ४१ | नाही सुख मज न लगे हा मान ... ५४६ न बोलसी त ही कळेल देवा ... ६२४ | निगमाचे वन .. ७०६ न मनावी चिंता तुम्ही संतजनी ... ९३१ | निंदी कोणी मारी .. ४८ न मनावे तैसे गुरूचें वचन ... १२०८ | निरोधाचे मज न साहे वचन .. १२२४ न मिळो खावया न घाडो संतान ... ५४७ | निर्गुणाचे घ्यावे गुणासी दर्शन .. ९५५ नमो विष्णुविश्वरूपा मायबापा ... ११३० | निर्धाराचे अवघें गोड ... ९८० नये इच्छू सेवा स्वच्छ्छा जगाची ... १२१२ | निवडूनि दिले नवनीत .. ८९२ नये जरी काही ७२३ | नीट पाट करूनि थाट ... ४६१ नये जरी तुज मधुर उत्तर ... ३२ | नुगवे तें उगवून सांगितले भाई ... १४२ नये नैना चळ ... ८२ | नेणती तयासिस सांग भाव दावी ... २०५ न राहे रसना बोलता आवडी .. १० | नेणती वेद श्रुती कोणी ... ७५४ न लगे चंदना सागावा परिमळ . २८९ | नेणे गाऊ नाही घड बोलता ... ४८५ न लगे हे मज तुझें ब्रह्मज्ञान ... ५३२ | नेणे गणे कठ नाही हा सुस्वर ... ७८ न वजे वाया नाही ऐकता .. १०२८ | नेणे सुने पोर पाहुणा मागता ... १०५७ नया नवसाची .. ७६६ | नेणो बळा बाळ ... २०० नव्हती माझे बोल । अवघे .. ९५२ |
५६० सार्थ तुकारामगाथा
अभंग अभंगक्रमांक अभंग प पुढिलाचे इच्छी फळ पंच भूताचा गोधळ १२१६ पुढें जाता कैचा जन्म पडली भुली धावतें सैराट ३८५ पुढें येते दवी पंडित वाचक जरी झाला पुरता २५५ पुण्य परउपकार पाप ते परपीडा पडिलो भोवनी ८८६ पुण्यवंत व्हावे पंढरीचा महिमा ११३ पुत्राची वारता पंढरी चोहटा मांडियेला खेळ १९५ पुनीत केले विष्णुदासी पंढरीस कुल न मिळे ओखदा ११२४ पुरविली आळी पंढरीसी जाय ८६५ पुत्रांचे हेचि वाट पडिपत आम्ही तुजपाशी ५२७ पूजा पूज्यमान पतनासि जे नेती ३५३ पूजा समाधान पतित पतित ४७६ पूजा एकासनी आसनी आसन पतिव्रत जैसा भ्रतार प्रमाण ९४२ पूर आला आनंदाचा पदापदीं दिले अंग ८९१ पैल आला राम रावणासी परपुरुषाचे मुख भाग तरी २५ पैज आली आगो कान्हो काय रे परमेष्ठिपदा ५८२ पैल सावळे तेज पुजाळ कैस पराविया नारी माउलीसमान ६१ पोटाचे ते नट पाहो नये छंद पराविया नारी रखमाईसमान ५२४ पोटी जन्मती रोग परिमळ भूषण चोळू नये फूल ६४ प्रजो तो गाईक ओळीचा नाईक पवित्र सुदिन उत्तम दिवस ५०६ प्रथम नमन तुज एकदंता पवित्र सावळी ६८ प्रथमारंभी लंबोदर पार्वण जिभ्याण
५६० सार्थ तुकारामगाथा अभंग अभंगक्रमांक अभंग ८ प पंच भूताचा गोधळ .. १२१६ पुढिलाचे इच्छी फळ पडली भूली धावते सैराट . ३८५ पुढें आता वैचा जन्म पंडित वाचक जरी जाला पुरता . २५५ पुढे येते देवी पडिलो भोवनी ८८६ पुण्य परउपकार पाप ते परपीडा पंढरीचा महिमा ११३ पुण्यवंत व्हावे पंढरी चोहटा मांडियेला खेळ १३५ पुत्राची वारता पंढरीस दुःख न मिळे ओखदा ११२४ पुनीत केले विष्णुदासी पंढरीसी जाण ८६५ पुरविली आळी पढियते आम्ही तुजपाशी ५२७ पुत्रांवेसे हेचि वाटे पतनासि जे नेती ३५३ पूजा पूज्यमान पतित पतित ४७६ पूजा समाधाने पतिव्रते जैसा भ्रतार प्रमाण ९४२ पूजा एकासनी आसनी आसन पदोपदी दिले अंग ८९१ पूर आला आनंदाचा परपुरुषाचे सुख भोगे तरी २५ पैल आला राम रावणासी परमेष्ठिपदा ५८२ पैल आली आगि कान्हो काय रे परविया नारी माउलीसमान ६१ पैल सावळें तेज पुंजाळ कैसे परविया नारी रखुमाईसमान ५२४ पोटाचे ते नट पाहो नये छंद परिमळ म्हणून चोळू नये फूल ६४ पोटी जन्मती रोग पवित्र सुदिन उत्तम दिवस ५०६ प्रजी तों पाईक ओळीचा नाईक पवित्र सोवळी ६८ प्रथम नमन तुज एकदंता पळाले ते भ्याड १६४ प्रथमारंभी लंबोदर पाईक तो जाणे पाइकीचा भाव १०६४ प्रारब्ध क्रियमान पाईक तो प्रजा राखोनिया कुळ १०६६ प्रीतिभंग माझा केला पांडुरंगा पाइकपणे खरा मुजारा १०६८ प्रेमसूत्र दोरी पाईकपणे जोतिला सिद्धांत १०६२ पाइकांनी पथ चालविल्या वाटा १०६५ फ पाइकीचे सुख पाइकासी ठावे १०६३ फजितखोरा मना किती तुज सांगो
५६२ सार्थ तुकारामगाथा अभंग अभंगक्रमांक अभंग मजसवे आता येऊ नका वाणी १९ माया तचि ब्रह्म ब्रह्म तेचि माया मजसव नको चेष्टा ५८४ माया ब्रह्म ऐसे म्हणती धर्मठक मठें झाकूनिया करिती पेरणी ८२२ मायामोहजाळीं होतो सापडला मंत्रयंत्र नहिं मानत साखी ११५३ मारगी बहुत मन करा रे प्रसन्न २९१ मिळोनि गौळणी देती यशादे मन गुतल लुल्या ७५५ मी तव अनाथ अपराधी मनवाचातीत तुझ हे स्वरूप ८१० मी ता अल्प मतिहीन मन बोळी मना ७०७ मी ता दीनाहूनि दीन मना सांडि तू वासना दुष्ट खोडी १११४ मी ता सर्वभाव मनी वसे त्याचे आवडे उत्तर ९९८ मी माझ करित होता जतन मनु राजा एक देहपुरी ४२९ मुक्त कासवा म्हणावे मनोमय पूजा ७३५ मुनि मुक्त जाल भेणे गर्भवासा मरणाही आधी राहिला मरोनी २४ मुसावले अंग भगी पोरा घे रे बार १५४ मुळींचा तुम्हा लागला चाळा महारासि सिवे ५५ मृगजळ दिसे साचपणा ऐसे माकडे मुठी धरिले फुटाणे १३२ मृगजळा काय करावा उतार मागायाची नाही इच्छा ९६२ मृत्युलोकी आम्हा आवडती परी मागायास गलो सिदारी २३४ मेरे रामको नाम जो लेवे वारावार मागता हाचि जन्म पावसी ६५१ मेळउनि मवळ गोपाळ माग नेणपण घडलं त क्षमा २८१ मॅन कर महा वळी मार्गे पुढ पाहे सांभाळनि दोनी २२७ मैद आला पंढरीस मार्गे शरणागत तारिले बहुत १०२३ मै भुली घरजानी बाट मार्गे सनी हात जें ज सांगितले ९०४ माकळी गुते रिती कुथे माझा तव तुटला उपाव ६४८ मोकळे मन रसाल वाणी माझा देव्हारा माचा ४१६ माहवाच्या सगें माझिया मीपणा जाला ५२ मोक्ष तुमचा देवा
अभंगसूची सार्थ तुकाराम गाथा ५६५ अभंग अभंगक्रमांक अभंग अभंगक्रमांक मदभार तिही केला पाठमोरा ५३९ सोदिला मगार ७३० ससारसिंधु हा दुस्तर ६६२ सोनियाचा कळम ११४६ ससारसोहळे भोगिता मळ १०३७ सोनियाचे ताट क्षीरीन भरिले २५८ ससाराचा माथा भार ९०२ सोने दावी बरी तावें तयापोटी ९४६ सहज मी आढळला गा ४२६ सोलीय जे मुख अतिमुखाहुनि ६८४ सांगता हे नये सुख ८४७ सोमोनि विपत्ती ७६९ सांगतो ते तुम्ही अदकावे कानी २१ गौरीगुर जाले दुर डोल घेतला ४६० सांगो काय नेणा देवा ९७९ स्तुति करी जैसा नाही अधिकार १०६० मान मज काय कळो नये देवा १०१५ स्तुति करू तरी नव्हेचि ६९९ साच माझा देव्हारा ४१४ स्त्रियाचा तो सग नको नारायणा ५२३ साठविला हरी ७१३ स्त्रीपुत्रादिकी राहिला आदर ८८५ साठविले बाण ८३० स्मशान ते भूमि प्रेतेरूप जन ७४ साडूनिया पढरीराव ७९९ स्वप्नीचिया गोष्टी ३३६ साडूनि वैकुंठ ४८९ स्वये सुखाचे जाले अनुभव ३०७ सात पाच गांळणी आनिया मिळोनि ३९१ साते खला वाळळ घाला ४५९ ह साधक जाले बळी १२१४ साधगे तरी हींच दोन्ही ५७५ हनुमंत महाबळी २८६ साघूनि वचनाग रानी गोळा तांठा २१८ हम उदाम तीम्हन सुनाहो ११७२