भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 118, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 118

पञ्चमः परिच्छेदः ५९ 'अक्षान्तर्गतमादायत्यारभ्य पदं पदविदांवरेत्यन्तम् 'ॐ अमाधुरायाद्भूतमयाय योगेश्वराय चक्रिणे सुपर्णध्वजाय पीतवाससे वासुदेवाय नमः' इति षट्त्रिंशदक्षरो मन्त्रः समुद्धृतो भवति ॥ २७-३९ ॥ अब इन चारों की आराधना के लिये क्रमशः मन्त्रगणों को कहता हूँ, उसे हे सङ्कर्षण ! सुनिये— 'अक्षान्तर्गतमादाय ... पदविदांवर' पर्यन्त मन्त्रों का उद्धार कहते हैं—मन्त्र का स्वरूप इस प्रकार है—'ॐ अमाधुरायाद्भूतमयाय योगेश्वराय चक्रिणे सुपर्ण- ध्वजाय पीतवाससे वासुदेवाय नमः'। यह ३६ अक्षर का मन्त्र है ॥ २७-३६ ॥ षट्त्रिंशदक्षरो मन्त्रो भेदस्तस्याधुनोच्यते । पदमेकादशार्णं तु प्रथमं परिकीर्तितम्॥ ३७ ॥ पञ्चाक्षरं द्वितीयं तु तृतीयं त्र्यक्षरं स्मृतम् । षडक्षरं चतुर्थं तु पञ्चार्णं पञ्चमं तु वै॥ ३८ ॥ षष्ठं सप्ताक्षरं विद्धि पदं पदविदांवर । हे महामते ! यह ३६ अक्षर का महामन्त्र है, इसमें ११ अक्षर का प्रथम पद है। द्वितीय पद पाँच अक्षर का है। तृतीय पद तीन अक्षर का, चतुर्थ पद छह अक्षर का, पञ्चम पद पाँच अक्षर का, छठाँ पद सात अक्षर का है। इस प्रकार, हे पदविदांवर ! इसके पदों और पदाक्षरों को समझना चाहिए ॥ ३७-३९ ॥ प्रणवान्ते त्वथादाय द्वितीयं नाभिमण्डलात् ॥ ३९ ॥ चतुर्दशेन वै नाभेर्युक्तं नेम्यष्टकं ततः । द्वितीयं दशमाच्छृन्दमथ भूयः समाहरेत् ॥ ४० ॥ तदधो नवमादन्तं नाभेस्तुर्यादिनान्वितम् । एकादशस्वराक्रान्तं द्वितीयं दशमात् ततः ॥ ४१ ॥ बाह्यादथाष्टमं नाभेर्युक्तं पञ्चदशेन तु । केवलं पञ्चमं नेमेर्द्वितीयं चाष्टमात् ततः ॥ ४२ ॥ नेमेस्तृतीयेनाक्रान्तं वर्णमेतत् समाहरेत् । युक्तं नाभेस्तृतीयेन प्रागरात् प्रथमं तु वै ॥ ४३ ॥ द्वितीयं दशमाद्वर्णं नाभेरेकादशाङ्कितम् । पञ्चाक्षरं पदं दद्यात् तदन्ते तालकेतवे ॥ ४४ ॥ भूयस्तदवसाने तु पञ्चार्णं नीलवाससे । प्रथमात् प्रथमं चाथ द्वितीयं स्वरसंयुक्तम् ॥ ४५ ॥ केवलं नेमिपूर्वं तु चाद्यमेकादशात् ततः ।