सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

षष्ठः परिच्छेदः १३१ प्रयुक्तैरप्रयुक्तैर्वा भगवत्कर्मविस्तरैः ॥ —(पृ० ५९) इति (शा०स्मृ० ५।१३-१४) । तत्रैव तृतीयेऽधिकारे (पृ० १५८) पराशरः— आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः । तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्यभिधीयते ॥ इति ॥ २०३ ॥ —(विष्णु०पु० ६।७।३१) । अन्य विषयों में सन्निविष्ट चित्त को क्रमशः विषय से पृथक् करे । पुनः बुद्धि में लीन करे । फिर उस बुद्धि को भी परमात्मा में संस्थापित करे ॥ २०३ ॥ समाधायात्मनात्मानं सह मन्त्रैस्ततः क्रमात् । आ जाग्रत्पदभूमेर्वै यथा तद् गदतः शृणु ॥ २०४ ॥ जाग्रत्पदमारभ्य तुर्यपदान्तं तत्तत्पदस्थितेन परमात्मना सह तत्तन्मन्त्रजपपुरस्सरं प्रत्यगात्मनः संयोगभावनामूक्त्वा तां विस्तरेण वक्ष्यामि शृण्वित्याह—समाधायेति । तथा च पञ्चरात्ररक्षायां दक्षः— सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत् । एतद्ध्यानं च योगश्च शेषोऽन्यो ग्रन्थविस्तरः ॥ —(द०स्मृ०७।२०) इति । याज्ञवल्क्यश्च—'वृत्तिहीनं मनः कृत्वा क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत्' इति । वृत्तिहीनं बाह्यवृत्तिरहितमित्यर्थः' (पृ० ७६) ॥ २०४ ॥ जाग्रत् पद से लेकर तुर्य पदान्त तत्तत्पद से स्थित उस परमात्मा के साथ तत्तन्मन्त्र पुरःसर संयोग भावना करे । उसी संयोग भावना को अब विस्तार के साथ कहा जा रहा है । हे सङ्कर्षण! अब उसे सुनिये ॥ २०४ ॥ मध्याह्नभास्कराकारैः सर्वैः संशान्तविग्रहैः । स्मरेत् पूर्वोदितं पद्मं चातुरात्म्यैरधिष्ठितम् ॥ २०५ ॥ ततो जाग्रत्पदस्थं चाप्यनिरुद्धं च मन्त्रराट् । परावर्त्य शतं बुद्ध्या तदभिन्नेन चात्मना ॥ २०६ ॥ तन्मन्त्रजपसामर्थ्यात् तादात्म्यस्थितिबन्धनात् । महिमा तु सविज्ञानस्तदीयस्तस्य जायते ॥ २०७ ॥ अभ्यासाद् वत्सरान्ते तु तदद्वैतसमन्वितम् । अथ प्रद्युम्नमन्त्रं तु परावर्त्य शतद्वयम् ॥ २०८ ॥ योऽयं सोऽहमनेनैवाप्यद्वैतेन सदैव हि । एवमेव समभ्यासाद् मतिमांश्छिन्नसंशयः ॥ २०९ ॥