सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)
Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary
भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा
पृष्ठ 276, कुल 837 में से
संदर्भ में पढ़ेंनवमः परिच्छेदः २१७ मधुरायामहं व्यक्तिं चतुर्धैष्यामि वै तथा ॥ रेवती रुक्मिणी चैव रतिर्नाम्ना तथाप्युषा । (८।४५-४६) इति बलभद्रादीनां चतुर्णामपि भगवदवतारत्वं सुस्पष्टं प्रतिपादितम् । अलं प्रसक्तानुप्रसक्त्या ॥ ७७-८४ ॥ अब इनके वाच्य अड़तीस पद्मनाभादि देवताओं के नाम कहते हैं—पद्मनाभ, ध्रुव, अनन्त, शक्त्यात्मा, मधुसूदन, विद्याधिदेव, कपिल, विश्वरूप, विहङ्गम, क्रोडात्मा (१०), वडवावक्त्र, धर्म, वागीश्वर, देव एकार्णवशाय, पातालधारक कूर्म, वाराह, नरसिंह, अमृताहरण, दिव्य देह श्रीपति, अमृतधारककान्तात्मा (२०), राहुजित्, कालनेमिघ्न, महान् पारिजातहर, शान्तात्मा, लोकनाथ, महाप्रभु दत्तात्रेय, भगवान् न्यग्रोधशायी, एकशृङ्गतनु, देव वामनदेह (३०), सर्वव्यापी त्रिविक्रम, नर, नारायण, हरि, कृष्ण, ज्वलत्परशुधृक् परशुराम, धनुर्धरराम, वेदावर्त, भगवान् कल्की, प्रभु पातालशयन ॥ ७७-८३ ॥ हे सङ्कर्षण ! इस प्रकार संक्षेप में गौण तथा मुख्य प्रादुर्भाव गण (तत्तदवतार और उनके अवान्तर भेद) कहे गए । अब प्रधान देवी गणों को कहते हैं, अब यहाँ सभी शक्ति संघों में प्रधान शक्ति संघ कहता हूँ ॥ ८४ ॥ शक्तिसंघात् प्रधानो यः शक्तिसंघः स उच्यते ॥ ८४ ॥ लक्ष्मीः पुष्टिर्दया निद्रा क्षमा कान्तिः सरस्वती । धृतिर्मैत्री रतिस्तुष्टिर्मतिर्द्वादशमी स्मृता ॥ ८५ ॥ अथ प्रधानं देवीवर्गमाह—शक्तीति सार्धेन । शक्तिसंघादिति जात्येकवचनम् । यतः श्र्यादिदेवीनामेकद्विकचतुष्कषट्काष्टकद्विषट्कभेदैः षोढा संघान् वक्ष्यति द्वादशे परिच्छेदे । अयमपि संघो वक्ष्यमाणान्तर्गत एव । अत्रापि मुख्यतमत्वात् प्रतिपादितः । पद्मनाभादीनां प्रसिद्धा देव्यस्त्वीश्वरलक्ष्मीतन्त्रयोः प्रतिपादिताः । तथाहि— धीस्तारा वारुणी शक्तिः पद्मा विद्या तथैव च । संख्या विश्वा खगा भूर्गोर्लक्ष्मीर्वागीश्वरी तथा ॥ अमृता धरणी छाया नारसिंही तथा सुधा । श्रीः कान्तिर्विश्वकामा मा सत्या शान्तिः सरोरुहा ॥ माया पद्मासना खर्वा विक्रान्तिर्नरसंभवा । नारायणी हरिप्रीतिर्गान्धारी काश्यपी तथा ॥ वैदेही वेदविद्या च पद्मिनी नागशायिनी । त्रिंशच्चाष्टाविमा देव्यः पद्मनाभादिशक्तयः ॥ इति । (८४-८५) —(लक्ष्मी० २०।४५-४८, ई० सं० ७।३३-३७) लक्ष्मी, पुष्टि, दया, निद्रा, क्षमा, कान्ति, सरस्वती, धृति, मैत्री, रति, तुष्टि एवं मति ये द्वादश शक्तियाँ हैं ॥ ८५ ॥ सा० सं० - 18