सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

३२४ सात्वतसंहिता

सद्योऽधिवासं द्वादश्यां कुर्याद्वा शक्त्यभावतः । अधिवासदिनात् पूर्वदिनं कृत्वाङ्कुरार्पणम् ॥ अधिवासदिने कुर्याद् रक्षाबन्धं च देशिकः । —(१४।१६७-१६९) इति । एवमेवोक्तं पारमेश्वरेऽपि— प्राक्सप्त(मे) दिने कृत्वा प्राग्वदङ्कुररोपणम् । प्राग्वत् कृत्वाधिवासं तु पुरस्ताद् वासरद्वये ॥ —(१२।४७५) इति । द्रव्याभावो द्विजश्रेष्ठ! अशक्तिर्यदि वा भवेत् । सद्योऽधिवासं द्वादश्यां कृत्वा शक्त्यनुसारतः ॥ —(१२।४९८-४९९) इति । अधिवासदिने चतुःस्थानार्चनानन्तरम् ‘‘आनिमन्त्र्य च देवेशम्’’ (१४।१६) इत्यत्रैकैकं पवित्रं समर्पणीयम् । तथा चोक्तमीश्वरे पारमेश्वरे च— प्रणम्य देवदेवेशं ततस्त्वेकं पवित्रकम् । दहनाप्यायसंशुद्धं प्रोक्षितं चार्घ्यवारिणा ॥ वासितं गन्धधूपाभ्यां चतुःस्थानस्थितस्य च । निवेद्य च क्रमेणैव धूपं दत्त्वाऽर्घ्यपूर्वकम् ॥ इति । —(ई०सं० १४।१८०-१८१, पा०सं० १२।२६१-२६२) पवित्रनिर्माणप्रकरणेऽपि— चतुःस्थानावतीर्णस्य विभोरामन्त्रणाय वै । पवित्रमाद्यसदृशमेकैकं वा द्वयं द्वयम् ॥ इति । —(ई०सं० १४।११२-११३, पा०सं० १२।१४१-१४२) अत्र पवित्राणां तन्तुसंख्याग्रन्थिकल्पनगर्भरचनादिकं नोक्तमपीश्वरपारमेश्वराद्युक्तं ग्राह्यम् । अथवा— यथेच्छाकल्पितैः सूत्रैर्ग्रन्थिभिस्तु यथेच्छया । निशारोचनया वापि पवित्राणां च धातुना ॥ केनचिद् ग्रन्थयो विप्रा विधिवत् परिरञ्जयेत् । पुष्पपूर्णानि गर्भाणि कृत्वा वा केवलान्यतः ॥ —(ई०सं० १४।२६७-२६८, पा०सं० १२।५००-५०१) इतीश्वरपारमेश्वरयोर्लघुपक्षस्याप्युक्तत्वात् तन्तुग्रन्थिनियमादीनामन्यतो ग्रहणा- भावेऽपि न प्रत्यवायः । ननु यथेच्छाग्रन्थिकल्पनस्यापि मूलेऽनुक्तत्वात् तदपि वाऽन्यत्र ग्राह्यं खल्विति चेन्न, ‘‘मुक्ताहारोपमम्’’ (१४।९) इत्यनेनैव ग्रन्थिकल्पनसिद्धेः । ‘‘संवेष्ट्य सित- सूत्रेण चतुर्धा तद्गुणेन तु’’ (१४।२२) इत्यत्र तद्गुणेन चतुर्गुणेनेत्यर्थः,