भारतकोश
सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)

Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary

भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा

DevanagariHindipublished837 पृष्ठ

पृष्ठ 392, कुल 837 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 392

पञ्चदशः परिच्छेदः ३३३ निति सार्धेन । बान्धवादीनामिति कर्मणि षष्ठी । ते बान्धवादय इत्यर्थः ॥ २६ - २७ ॥ जो विद्वान् इस प्रकार तीर्थ में आकर स्नान करता है वह तत्त्ववेत्ता साधक है । इसी प्रकार अपने सभी बन्धुओं और मित्रों को तीर्थ में स्नान कराना चाहिये । ऐसा करने से वे सभी बन्धु-बान्धव मन्त्रमूर्ति के कृपा प्रसाद से उस तीर्थ स्नान का फल अनायास ही प्राप्त कर लेते हैं ॥ २६-२७ ॥ किन्तु तद्यानवादित्रवर्जितस्तु भवेद् विधिः । इमं विद्धि महाबुद्धे विशेषं चात्र कर्मणि ॥ २८ ॥ अत्र विशेषमाह—किन्त्विति । यानारोपणं मङ्गलवाद्यान्वितत्वं च भगवत एवा- र्हम्, नान्यस्येति भावः ॥ २८ ॥ किन्तु हे महाबुद्धे ! इस कर्म में यह एक विशेषता है कि तीर्थ स्नान में वाहन, बाजा आदि वर्जित रखे ॥ २८ ॥ सामान्यमविनाशं यच्चिन्मयं रूपमैश्वरम् । विशेषसंज्ञासम्बन्धं जीवहंसं विभाव्य तम् ॥ २९ ॥ पवित्रकं तदाकारं स्मृत्वा स्नाप्यस्ततोऽम्भसा । अस्य शरीरस्य भगवच्छरीरभूतत्वादेनमपि भगवदात्मकं स्मृत्वा पवित्रद्वारा स्नानं कारयेदित्याह—सामान्यमिति सार्धेन ॥ २९-३० ॥ उस पवित्रक में सामान्य अविनाशी सच्चिन्मय ऐश्वर स्वरूप विशेष संज्ञा सम्बन्ध वाले जीव रूप हंस की संभावना करे । इस प्रकार के आकार का ध्यान कर उसे जल में स्नान करावे ॥ २९-३० ॥ एवं तेनैव चान्येषां बहूनां बहुभिस्तु वा ॥ ३० ॥ सम्पाद्यं विष्टरैः स्नानं दूरस्थानां सदैव हि । तेनैकेनैव पवित्रेण बहूनां बान्धवादीनां यद्वा पृथक् पवित्रैः स्नानं कारयेदि- त्याह—एवमिति । दूरस्थानां ग्रामान्तरगतानां लोकान्तरगतानां वेत्यर्थः ॥ ३०-३१ ॥ इसी प्रकार उस पवित्रक के साथ अन्यों को अनेक लोगों के साथ स्नान करावे । फिर दूर के लोगों को भी स्नान करा कर भगवान् के स्नानान्तर के पश्चात् उन्हें विष्टर सम्पादन करे ॥ ३०-३१ ॥ सम्पन्ने स्नपने त्वेवं द्वितीयेऽह्नि महामते ॥ ३१ ॥ रथे कृत्वार्चिते तं वै प्रपूज्य च यथाविधि । यात्राख्यमुत्सवं कुर्यादन्नदानपुरस्सरम् ॥ ३२ ॥ सनृत्तगेयवादित्रं जागरणेन समन्वितम् । एकरात्रं द्विरात्रं वा त्रिरात्रं भक्तिपूर्वकम् ॥ ३३ ॥