सात्वत संहिता (पाञ्चरात्र आगम - भगवान् सङ्कर्षण-नारद संवाद सान्वय सटीक)
Satvata Samhita of Pancharatra Agama with Commentary
भगवान् सङ्कर्षण / महर्षि नारद द्वारा
पृष्ठ 532, कुल 837 में से
संदर्भ में पढ़ेंएकोनविंशः परिच्छेदः ४७३ सम्यक् सम्प्रतिपन्नस्य शासने पारमेश्वरे ॥ १०२ ॥ पारमेश्वर शासन में सम्प्रतिपन्न तथा आसीन इस शिष्य में देह त्याग पर्यन्त गन्ध तन्मात्रा विद्यमान रहे ॥ १०२ ॥ हे धराधिपते नाथ अस्याद्य प्रभृति त्वया । ध्वंसिना मोक्षविघ्नानां भवितव्यं च कर्मिणः ॥ १०३ ॥ तदधीनवराहविज्ञापनाप्रकारमाह—हे धराधिपते इति ॥ १०३ ॥ अब मन्त्राधीन वराह से विज्ञापन करते हैं—हे धराधिपते ! हे नाथ ! आप आज से लेकर सर्वदा इस मेरे शिष्य के मोक्ष में होने वाले समस्त विघ्नों का विनाश करते रहें ॥ १०३ ॥ इति विज्ञाप्य चाज्ञाप्य आपाद्याहुतयः क्रमात् । सह शक्त्या समाकृष्य भूयात् तत्पूरकेण तु ॥ १०४ ॥ इति विज्ञापनानन्तरं पूर्वोक्तक्ष्मातत्त्वतदधीशमन्त्रैर्होमं शिष्यदेहात् पूरकेण शक्ति- मच्चैतन्यस्य शक्त्या सहाकर्षणं चाह—इतीति । आज्ञाप्येत्यत्र गन्धमिति शेषः, “रस- माज्ञाप्य गन्धवत्” (१९।१०९) इति वक्ष्यमाणत्वात् ॥ १०४ ॥ इस प्रकार विज्ञापन करने के पश्चात् आचार्य पूर्वोक्त क्षमातत्त्व तथा तदधीश मन्त्रों से होम करे । फिर शिष्य के देह से पूरक प्राणायाम के द्वारा शक्तिमत् चैतन्य का शक्ति के साथ आकर्षण करे ॥ १०४ ॥ अप्तत्त्वसंस्कारकथनम् तद्देहे चाम्मयं बीजं साधारं पूर्ववद् न्यसेत् । कुण्डमध्येऽनुसन्धाय जीवशक्तिं च पूर्ववत् ॥ १०५ ॥ विरेच्य शक्तिमांस्तत्र नियोज्यस्तदनन्तरम् । तत्समाधौ यथापूर्वं कुम्भकेन महामते ॥ १०६ ॥ अथाप्यं देहमापाद्य होमध्यानादिना परम् । तत्राधिकारपूर्वं तु सर्वं निर्वर्त्य तस्य वै ॥ १०७ ॥ आप्येन सूत्रस्कन्धेन सह पूर्वान्निपात्य च । अप्तत्त्वं पदसंयुक्तं तेनाक्रान्तं स्मरेत् तथा ॥ १०८ ॥ तत्स्थं मन्त्रसमूहं तु सह तत्पतिना तु वै । पूर्ववच्छावयित्वा च रसमाज्ञाप्य गन्धवत् ॥ १०९ ॥ अथाप्तत्त्वसंस्कारमाह—तद्देहे इति पञ्चभिः । तद्देहे शिष्यदेह इत्यर्थः । अम्मयं बीजं अप्तत्त्वं बीजमित्यर्थः । ॐअं नम इति यावत्, "नीत्वा स्वनाम्न आद्यर्णं सा० सं० - 34