षोडश ग्रन्थाः (महाप्रभु वल्लभाचार्य - पुष्टिमार्ग सिद्धान्त एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

पुष्टिप्रवाहमर्यादा । १७

श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोभिजायते । अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् । एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम् । तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदैहिकम् । यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन । पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोपि सः । जिज्ञासुरपि योगस्य परं ब्रह्मातिवर्तते' इत्यन्तेन पार्थसंशयो निवारितः । यत्र योगभ्रष्टस्यापि पूर्वजन्मयोगधर्मा- चरणसंस्कारानिवृत्तिः, तत्र भगवदङ्गीकृतस्य पुष्टिमार्गीयस्य पूर्वजन्माचरितभगवद्धर्मस्य सर्वतोधिकप्राबल्यात् आसुरसङ्गेन तत्कुलजन्मनापि पूर्वजन्मसंस्कारानिवृत्त्यभावात्, यावज्जीवं तत्संस्कारवत्त्वेन अन्तकालेपि तत्संस्कारस्य विद्यमानत्वात् 'अन्ते या मतिः सा गति'रिति शास्त्रात् 'यं यं वापि स्मरन् भाव'मिति भगवद्वाक्याच्च तस्य भगवत्प्राप्तिरेव, न तु आसुरभावजनितः कोप्यन्तराय इति सर्वमनवद्यम् ॥ २५॥

यद्यप्यत्र ग्रन्थोपसंहारदर्शनाभावादग्रेपि ग्रन्थोस्तीति ज्ञायते, तथाप्यग्रिमग्रन्थस्या- प्रसिद्धत्वाद्यावत्प्रसिद्ध एव व्याख्यात इति नानुषपत्तिः काचित् ।

श्रीमत्कृष्णस्य वागर्थो दुर्बोधः सर्वथा स्वतः । तत्कृपात्तस्तदीयस्य बुद्धिगम्यो न चान्यथा ॥ १ ॥ नत्वा पितृपदाम्भोजं कृपामधुसुपूरितम् । तदालोडितबुद्ध्यैव श्रीमदाचार्यभाषितम् ॥ २ ॥ पुष्टिप्रवाहमर्यादाभेदकं शास्त्रमद्भुतम् । श्रीवल्लभेन व्याख्यातं तत्कृपातो यथामति ॥ ३ ॥ तेनाचार्याः प्रसीदन्तु मयि निःसाधने स्वतः । तेनैव मम नैश्चिन्त्यमैहिके पारलौकिके ॥ ४ ॥

इति श्रीपितृचरणैकतानश्रीवल्लभ विरचितं पुष्टिप्रवाहमर्यादाविवरणं समाप्तम् ।