सुर्जन चरित महाकाव्यम् (कवि चन्द्रशेखर - बूँदी हाड़ा चौहान राजवंश शौर्य इतिहास सटीक)
Surjana Charita Mahakavya of Chandrashekhara with Commentary
कवि चन्द्रशेखर (सम्पादक: डॉ. चन्द्रधर शर्मा) द्वारा
पृष्ठ 77, कुल 256 में से
संदर्भ में पढ़ेंषष्ठः सर्गः ५१ सावर्ण्यदिवानिर्णयपीतकौशेयकञ्चुकाः । अविगूढस्वभावत्वादौन्नत्यपरिणाहयोः ॥ ८ ॥ चम्पकप्रतिमाङ्गीनां गाढंगुप्ता अपि स्तनाः । निरावरणवद् यत्र लक्ष्यन्ते स्म विदूरतः ॥ ९ ॥ चम्पे के फूल के समान हलके पीले रंग वाली कामिनियों के चोली के अन्दर अच्छी तरह छिपाये गये स्तन भी, जिनकी पीली रेशमी चोली का रंग शरीर के रंग से मिल रहा था और जिन स्तनों का उभार और विशाल आकार चोली के अन्दर भी नहीं छिप रहा था, दूर से, खुले हुये से दिखाई देते थे ॥ ८-९ ॥ भुजान्दोलरणत्कारिकङ्कणाकारितस्मरा । सविलासपदन्न्यासतारनूपुरकूजिता ॥१०॥ प्रगल्भं सञ्चरन्तीनां यत्र लोलदृशां मुहुः । स्वभावगतिरप्यासीन् नृत्यवच्चित्तहारिणी ॥११॥ जहाँ हाथ हिलाते समय बजने वाले कंकणों की ध्वनि द्वारा मानों कामदेव को बुलाने वालीं, सविलास चाल से चलने के कारण जोर से बजनेवाले नूपुरों की ध्वनि से शोभित, एवं चंचल नेत्र वालीं स्त्रियों की स्वाभाविक चाल भी नृत्य के समान मनोहर लगती थी ॥१०-११॥ यत्र गुर्जरगौराङ्गीदीर्घदृष्टिनिषेवणात् । जगतां विजये कामः सन्दधे दीर्घदर्शिताम् ॥१२॥ जगद् विजय करने के लिये गुर्जर देश की गौरवर्ण वाली रमणियों के विशाल नेत्रों का आश्रय लेकर कामदेव ने दूरदर्शिता से काम लिया ॥१२॥ मृष्टं मुखं मृगाक्षीणां शोणस्थासकरञ्जितम् । बन्धुजीवार्चितस्येन्दोः सन्दधे यत्र बन्धुताम् ॥१३॥ मृगनयनी तरुणियों का स्वच्छ और लाल बिन्दी से सुशोभित मुख लाल बन्धुजीव (गुल- दुपहरिया) पुष्प से पूजित चन्द्रमा के समान लगता था ॥१३॥ तत् पुरं स्ववशे कृत्वा प्रविश्य नगरं निजम् । अनयन् नयवित् कालं निर्वृंतो निर्जिताहितः ॥१४॥ उस नगर को अपने आधीन करके विग्रहदेव अपनी राजधानी में लौट आये । नीतिकुशल राजा शत्रुओं को जीत कर आनन्द से समय बिताने लगे ॥१४॥ अजायत जयो तस्मात् तनुजो मनुजाधिपात् । कीर्तिनिन्दितकुन्देन्दुर्गून्ददेव इति श्रुतः ॥१५॥ राजा विग्रहदेव के, यश से पूर्ण चन्द्र का तिरस्कार करने वाले, विजयी पुत्र गून्ददेव नाम से विख्यात हुये ॥१५॥ (१३) स्थासकं तिलकम् । बन्धुजीवः रक्तवर्णपुष्पविशेषः ।