स्वप्नवासवदत्तम् (महाकवि भास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

INTRODUCTION. xxxiii The heavy responsibilities of a king and a minister as described by them respectively are found in the following:— “धर्मः प्रागेव चिन्त्यः सचिवमतिगतिः प्रेक्षितव्या स्वबुद्ध्या प्रच्छाद्यौ रागदोषौ मृदुपसुरुषगुणौ कालयोगेन कार्यौ । ज्ञेयं लोकानुवृत्तं परचरनयनैर्मण्डलं प्रेक्षितव्यं रक्ष्यो यत्नादिहात्मा रणशिरसि पुनः सोऽपि नावेक्षितव्यः ॥” (Anka 1, sloka 12.) “प्रसिद्धौ कार्याणां प्रवदति जनः पार्थिवबलं विपत्तौ विस्पष्टं सचिवमतिदोषं जनयति । अमात्या इत्युक्ताः श्रुतिसुखमुदारं नृपतिभिः सुसूक्ष्मं दण्डचन्ते मतिबलविदग्धाः कुपुरुषाः ॥” (Anka 1, sloka 5.) The commencement of the night is described below:— “व्यामृष्टसूर्यतिलको विततोडुमालो नष्टातपो मृदुमनोहरशीतवातः । संलीनकामुकजनः प्रविर्कीर्णचोरो वेषान्तरं रचयतीव मनुष्यलोकः ॥” (Anka 2, sloka 13.) The supreme efficacy of Fate is shown in the following verse:— “यत्ने कृते यदि न सिध्यति कोऽत्र दोषः को वा न सिध्यति ममेति करोति कार्यम् । यत्नैः शुभैः पुरुषता भवतीह नॄणां दैवं विधानमनुगच्छति कार्यसिद्धिः ॥” (Anka 3, sloka 12.) Effects of darkness (from Bālacharita) are here depicted:— “अप्रकाशा इव दिशो घनीभूता इव द्रुमाः ।