स्वप्नवासवदत्तम् (महाकवि भास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

xxxvi INTRODUCTION. पितुर्मे क्लेदितौ पादौ ममापि क्लेदितं शिरः ॥" (Anka 1, sloka 5.) The words addressed to Râma by Lakshmana who got extremely angry at Kaikeyî's conduct are as follows:— "यदि न सहसे राज्ञो मोहं धनुः स्पृश मा दया स्वजननिभृतः सर्वोऽप्येवं मृदुः परिभूयते । अथ न रुचितं मुञ्च त्वं मामहं कृतनिश्चयो युवतिरहितं कर्तुं लोकं यतश्छलिता वयम् ॥" (Anka 1, sloka 18.) Bharata's feelings of surprise at the prospective sight of his own people may be quoted: -- "पतितमिव शिरः पितुः पादयोः स्निग्धतेवास्मि राज्ञा समुत्थापित- स्त्वरितमुपगता इव भ्रातरः क्लेदयन्तीव मामश्रुभिर्मातरः । सदृश इति महानिति व्यायतश्चेति भृत्यैररिवाहं स्तुतः सेवया परिहसितमिवात्मनस्तत्र पश्यामि वेषं च भाषां च सौमित्रिणा ॥" (Anka 3, sloka 3.) Bharata's reply to Kaikeyî may also be cited:— "वयमयशसा चीरेणार्यौ नृपो गृहस्मृत्युना प्रतरुदितैः कृत्स्नायोध्या मृगैः सह लक्ष्मणः । दयिततनयाः शोकेनाम्बाः स्नुषाध्वपरिश्रमै- र्धिगिति वचसा चोग्रेणात्मा त्वया ननु योजिताः ॥" (Anka 3, sloka16.) Here is another saying of Bharata: -- "तत्र यास्यामि यत्रासौ वर्तते लक्ष्मणप्रियः । नायोध्या तं विनायोध्या सायोध्या यत्र राघवः ॥" (Anka 3, sloka 22.)