तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१०४ | तैत्तिरीये आरण्यके

·स॒वि॒ता । वि॒श्वरू॑पैरि॒हाग॑तां । रथे॑नोदक॒वर्त्म॑ना ।
अ॒प्सृ॒षा इति॒ तद्द्वयोः॑।(११) । (१२)उ॒क्तो वेषो॑ वासा॑ꣳसि-
च । काला॒वय॑वानामि॒तः प्रती॒च्या । वा॒सा॒त्या इत्य्-

---

अथ तृतीयामाह । (११)“बृहस्पतिश्च ० इति तद्द्वयोः” (११) इति । योऽयं ‘बृहस्पतिः’, यश्च ‘सविता’, तावुभौ ‘विश्वरूपैः’ नानाविधरूपैरश्वैः, ‘इह’ कर्मणि, ‘आगतां’ आगच्छतां, केन साधनेन, ‘उदकवर्त्मना रथेन’ उदकस्येव वर्त्म मार्गो यस्य रथस्य सोऽयमुदकवर्त्मा, यथा वृष्टिजलस्यान्तरिक्षमेव मार्गः एवमेतदीयरथस्याप्यन्तरिक्षमेव मार्गः। कीदृशावेतौ, ‘अप्सृषा’ अपांसनितारौ, ‘इति’ एवमुक्तप्रकारेण, ‘द्वयोः’ सवितृबृहस्पत्योरुभयोः, ‘तत्’ स्वरूपं, उक्तमिति शेषः ॥

एवं त्रयो मन्त्रा उक्ताः, चतुर्थस्तु उपरिष्टादुदाहरिष्यते । (१२)“उक्तो वेषो ० तस्यैषा भवति”(१२) इति । ‘कालावयवानां’ वसन्ताद्यृतूनां, ‘इतः’ अस्मादनुवाकात्, प्रतीच्येष्वतीतेष्वनुवाकेषु साकं जानामित्यादिषु, ‘वेषः’ आकारविशेषः, ‘उक्तः’, ‘वासांसि च’ वस्त्राण्यप्युक्तानि। ऋतुर्ऋतुनाऽनुद्यमानः। विमनादाभिधावाः षष्टिश्च त्रिंशका वल्गा इत्यादिना यत् स्वरूपमृतूनामभिहितं सोऽयं वेष इत्युच्यते । सारागवस्त्रैर्जरदपचः वसन्तो वसुभिः सहेत्यादिना वस्त्राण्युक्तानि । तथा वासात्या चित्रा इत्यादिनाऽश्विनोर्देवयोर्वेष उक्तः ।