तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१९६	तैत्तिरीये आरण्यके

अ॒ग्निरुद॑तिष्ठत् । सा दक्षि॑णा दि॑क् । अथा॑रु॒णः के॒तुः प॒श्चादुपा॑दधात् । ए॒वा हि वा॒यो इति॑ ॥ ५ ॥

ततो॑ वा॒युरुद॑तिष्ठत् । सा प्र॒तीची दि॑क् । अथा॑- रु॒णः के॒तुरु॑त्त॒रत उपा॑दधात् । ए॒वा हीन्द्रेति॑ । ततो॒ वा इन्द्र॒ उद॑तिष्ठत् । सोदी॑ची दि॑क् । अथा॑रु॒णः के॒तु- र्मध्ये॒ उपा॑दधात् । ए॒वा हि पू॒ष॒न्निति॑ । ततो॒ वै पू॒षो- द॑तिष्ठत् । सेयं दि॑क् ॥ ६ ॥

अथा॑रु॒णः के॒तुरु॒परि॑ष्टादुपा॑दधात् । ए॒वा हि दे॒वा इति॑ । ततो॑ दे॒वम॒नुष्याः॑ पि॒तरः॑ । ग॒न्ध॒र्वाप्स॒रस॒श्चोद॑- तिष्ठन् । सोर्ध्वा दि॑क्^(७) । ^(८)या वि॒प्रुषो॒ वि प॑रा॒पत॑न् । ताभ्योऽसु॑रा॒ रक्षां॑सि पिशा॒चाश्चोद॑तिष्ठन् । तस्मा॑त्

---

थारुणः • सोर्ध्वा दिक्”(७) इति । एतेषु मन्त्रेषु ‘एवाः’ एतव्याः प्राप्तव्या कामाः । ‘हि’शब्दः प्रसिद्धौ । सर्वेषां देवानां कामप्रदत्वेन तत्कामरूपत्वं प्रसिद्धमिति पूर्वं व्याख्यातम् । ‘एवा हि’ इतिशब्दः आगच्छ इत्येतस्मिन्नर्थे वा व्याख्येयः । ‘सेयम्’ इति अधोदिगुच्यते । अन्यत् पूर्ववद्व्याख्येयं ॥

देवसृष्टिमभिधायासुरसृष्टिं दर्शयति । ^(८)“या विप्रुषो • समभवन्”^(८) इति । अञ्जलिनोपधीयमानानामपां सम्बन्धिन्यः ‘याः’ ‘विप्रुषः’ विन्दवः, विविधा भूत्वा तस्मात्