तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१५६	तैत्तिरीये आरण्यके

दधा॑ति । तपो॒ वै पु॑ष्करप॒र्णम् । स॒त्यꣳ रुक्मः॑ । अ॒मृतं॒ पुरु॑षः । ए॒ताव॒द्वावास्ति॑ । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑ ॥ ॥ १ ॥ तदव॑रुन्धे^(२) । ^{(३)}कू॒र्ममुप॑दधाति । अ॒पामे॒व मेध॒मव॑रुन्धे । अथो॑ स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै^(३) । ^{(४)}आप॑- मापा॒मपः॒ सर्वाः॑ । अ॒स्माद॒स्मादितो॒ऽमृत॑: । अ॒ग्निवी॒-

---

माणेन खातायामुत्तरवेद्यां गुल्फपरिमाणेन पूरितमुदकं यदस्ति तेन 'अपां', सर्वत्वं सम्पादितं भवति । यस्मात् खातस्याप्युदकमयत्वमपेक्षितं तस्मादितरस्य वस्तुनो जलमयत्वं किमु वक्तव्यमित्यभिप्रायः ॥

(२)“पुष्करपर्णं ० तदवरुन्धे”^(२) इति । पुष्करपर्णस्य पवित्रत्वेन तपोरूपत्वाद्रुक्मस्याग्निसंयोगेऽपि विनाशाभावेन सत्यत्वात् । हिरण्मयपुरुषस्यापि । अत एवामृतत्वात् त्रयाणामुपधानेन 'यावत्', सारं 'अस्ति', तत् सर्वं प्राप्तं भवति ॥

उक्तचितयादनन्तरं कूर्मोपधानं विधत्ते । (३)“कूर्ममुपदधाति ० लोकस्य समष्ट्यै”^(३) इति । 'अपां', सम्बन्धी मेधः सारः कूर्मः तदुपधानेन सारं प्राप्नोति । किञ्च स्वर्गोऽपि प्राप्यते ॥

अथाभीष्टकाविधिं सूचयितुं तन्मन्त्रान् पूर्वमेवाम्नातान् प्रदर्शयितुं लेशतः पठति । (४)“आपमापामपः ० रश्मिप-