तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२०० तैत्तिरीये आरण्यके

त्यास्तस्मा॒न् मा मु॑ञ्चत॒र्तस्य॑र्तेन॒ मामि॑त^(१) । ^(२)दे॒वा जी॒- वन॑काम्या॒ यद्वाचाऽनृ॑तमु॒दिम॑ । तस्मा॑न्न इ॒ह मुं॑ञ्चत विश्वे॑ देवाः स॒जोषा॑सः^(२) । ^(३)ऋ॒तेन॑ द्यावापृथि- वी ऋ॒तेन॒ त्वꣳ स॑रस्वती । ऋ॒तान्नः॑ पा॒ह्येन॑सो॒ यत्

---

इति । ‘देवा सः’ देवनशीलाः, ‘आदित्याः’ अदितेः पुत्राः, हे ‘देवाः’, ‘देवहेडनं’ देवानां क्रोधकारणं, ‘यत्’ कर्म, ‘वय- ञ्चकृम’ । ‘तस्मात्’ अपराधात्, यूयं ‘मुञ्चतं’, अपि च ‘ऋतस्य’ यज्ञस्य, सम्बन्धिना ‘ऋतेन’ सत्येन होमेन, ‘मां’, यूयं* ‘इत’ प्राप्नुत ॥

  अथ द्वितीयामाह । ^(२)“देवा जीवनकाम्याः ० सजोषासः”^(१) इति । हे ‘देवाः’, वयं ‘जीवनकाम्याः’ जीवनमात्मन इच्छन्तः, ‘यदनृतं वाचा ऊदिम’ राजसेवादा तत्क्रियार्थं^(†) अनृतमुक्त- वन्तः, ‘सजोषासः’ परस्परमस्माभिश्च समानप्रीतियुक्ताः, हे ‘विश्वे देवाः’, ‘इह’ अस्मिन् कर्मणि, अनुष्ठिते सति, अस्मात् पापात् ‘नः’ अस्मान्, ‘मुञ्चत’ ॥

  अथ तृतीयामाह । ^(३)“ऋतेन द्यावापृथिवी ० अनृतमू- दिम”^(३) इति । हे ‘द्यावापृथिवी’, ‘ऋतेन’ सत्यवचनेन, ‘यत्’ पापं, प्राप्तं तथा हे ‘सरस्वति’, अनेन ‘यत्’ पापं, प्राप्तं ‘त्वं

---

* ययमपि तै० पाठः ।   † तत्क्रियार्थं इति तै० पाठः ।