तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२२८ तैत्तिरीये आरण्यके

अथ सप्तमोऽनुवाकः ।

(१)वातरशना ह वा ऋष॑यः श्रमणा ऊर्ध्वम॑न्थिनो॑ ब॒भूवु॒स्तान्ऋषयो॒ऽर्थमा॑य॒ꣳस्तेऽनि॑लाय॒मच॑र॒ꣳस्तेऽनु॑प्रविशुः कू॒श्माण्डा॑नि॒ ताꣳस्तेष्व॑न्वविन्द॒ञ्छ्रद्धया॑ च॒ तप॑सा

---

अथ सप्तमोऽनुवाकः ।

षष्ठेऽनुवाके कूष्माण्डहोमाङ्गमन्त्राः समापिताः । सप्तमे स होमो विधीयते* । तदर्थमाख्यायिकामाह । (१)“वातरशना • तपसा च”(१) इति । पूर्वप्रपाठके ततोऽरुणाः केतवो वातरशना ऋषय उदतिष्ठन्निति त्रिविधा ऋषयो ये आख्याताः, तन्मध्ये ये ‘वातरशनाख्या ऋषयः’, ‘श्रमणाः’ तपस्विनः, ‘ऊर्ध्वमन्थिनः’ ऊर्ध्वरेतसः, ‘बभूवुः’, ‘तान्’ वातरशनाख्यानृषीन्, प्रत्यन्ये केचित् ‘ऋषयः’, ‘अर्थमायन्’ अर्थयितुमागताः, तं वृत्तान्तमादावेवागत्य किमशक्यमेते करिष्यन्ति इति निश्चयसहितास्ते ‘वातरशनाः’, ‘अनिलायं’ कुत्रचिदन्तर्हिताः, ‘अचरन्’ अन्तर्द्धानस्थानं विचार्य योगसामर्थ्यात् सूक्ष्मशरीरा भूत्वा कूष्माण्डाख्यानि मन्त्रवाक्यानि अनुप्रविष्टाः, इतरे तु महर्षयः श्रद्धापूर्वकेन ‘तपसा’, शुद्धचित्ताः† सन्तः

---

* कूष्माण्डाख्यहोममन्त्राः समाम्नाताः । सप्तमे होमविधिरुच्यते इति तै० पाठः ।
† युक्तचित्ता इति तै० पाठः ।