तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२८४ | तैत्तिरीये आरण्यके

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।

^(१)पृथिवी होता॑ । द्यौर॑ध्व॒र्युः । रु॒द्रोऽग्नीत् । बृहस्प॑तिरु॒पव॒क्ता^(१) । ^(२)वाच॑स्पते वा॒चो वी॒र्ये॑ण । सम्भृ॑ततमे॒नायं॑क्ष्यसे । यज॑मानाय॒ वार्य॑म् । आ सु॒वस्क॑र॒स्मै । वा॒च-

---

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।

अथ चतुर्होतृमन्त्र उच्यते । तस्य च विनियोगो ब्राह्मणे चाभिहितः । दक्षिणतः प्राञ्चं चतुर्होतारमिति । तत्पाठस्तु । (१)“पृथिवी होता ० बृहस्पतिरुपवक्ता”(१) इति । सोऽयं होतृभागः, तत्र पृथिव्यादयः प्रसिद्धाः, तथा होत्रादयश्च । उपवक्तृशब्देन समीपे स्थित्वा तत्तत्कर्मस्वनुजानानो ब्रह्मा विवक्षितः ॥

अथ ग्रहभागमाह । (२)“वाचस्पते ० जजनदिन्द्रमिन्द्रियाय स्वाहा”(२) इति । हे ‘वाचस्पते’, अत्यन्तसम्पादितेन मन्त्रात्मिकाया ‘वाचः’, सामर्थ्येन त्वमासमन्तात् ‘यक्ष्यसे’ । ‘अस्मै’ यजमानाय, ‘वार्यं’ वरणीयं, ‘सुवः’ स्वर्गं, ‘आकः’ समन्तात्, ‘कुरु’ । अयं ‘वाचस्पतिः’, अस्मदीयेषु यागेषु ‘सोमं पिबति’ । ‘इन्द्रं’ देवं, इन्द्रियसम्मृद्ध्यर्थं ‘जजनत्’ जनयतु, प्रेरयत्वित्यर्थः । तदेतदुद्दिश्य जुजुषीत स्वकीया वागाह ॥