तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३ प्रपाठके १ अनुवाकः । २८३

नाम् । वा॒चस्पति॒ः सोमं॑ पिबतु । अ॒स्मासु॑ नृ॒म्ण-
न्धात् स्वाहा॑^(२) ॥ १ ॥
अ॒ध्व॒र्युः पञ्च॑ च ॥ १ ॥

अयं ‘वाचस्पतिः’, मदीयेषु यागेषु ‘सोम’मद्दत्तमाज्यं ‘पिबतु’, ‘अस्मासु’ होमकर्त्तृषु, ‘नृम्णं’, अपि जितं धनं*, ‘अधात्’ सम्पादयतु, इमं वृत्तान्तमुद्दिश्य जुङ्खधीति स्वकीया वागाह । अत्र वाचस्पत इत्यादि नृम्णन्धादित्यन्तो ग्रहभागः । एतेषां मन्त्राणामुपधाने विनियोगः । तत्र तत्र वाचनिकाः† ते च ब्राह्मणे† द्वितीयकाण्डे द्वितीयतृतीयप्रपाठकयोः प्रपञ्चिताः । तेषु होमाहोमविषयभेदेन कश्चिद्विशेष आपस्तम्बेन दर्शितः । यत्र होमार्थाः सङ्ग्रहाः स्वाहाकाराः, यत्राहोमार्थाः अग्रहाश्च अस्वाहाकारा इति । सोऽयं न्याय उत्तरेष्वपि मन्त्रेष्वनुसन्धेयः । तदेवमस्मिन्ननुवाके दशहोतृमन्त्रोऽभिहितः‡ ॥

इति सायणाचार्य्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके तृतीयप्रपाठके प्रथमोऽनुवाकः ॥ १ ॥

---

* ‘नृम्णं’ व्यपेक्षितं धनमिति तै० पाठः ।
† मन्त्राणामुपधानब्राह्मणे विनियोगः प्रकरणसिद्धत्वादुहौ षब्राह्मणे वाचनिकश्च इतरे वाचनिका इति तै० पाठः । F पुस्तके तैलङ्गाक्षरपुस्तकवत् पाठः केवलं वाचनिकश्चेति शब्दात् परं इतरे तु विनियोगा इत्यधिकः ।
‡ ब्राह्मणस्येति तै० पाठः ।