तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३ प्रपाठके ११ अनुवाकः। ३०६

क॒वयो॑ निचिक्युः॑।^(९) । ^(४)“अ॒न्तः प्रवि॑ष्टं क॒र्त्ता॑रमे॒तं। दे॒वा- नां॒ बन्धु॒ निहि॑तं॒ गुहा॑सु। अ॒मृते॑न कॢ॒प्तं य॒ज्ञमे॒तं। च॒- तुर्होतॄणामा॒त्मानं॑ क॒वयो॑ निचिक्युः।^(४) । ^(५) श॒तं नि- युतः॒ परि॑वेद॒ विश्वा॑ वि॒श्ववा॑रः। विश्व॑मि॒दं शृ॑णोति।

---

दृश्यमानमेतं दर्शपूर्णमासयज्ञस्वरूपं चतुर्होतृमन्त्रस्य तद्यज्ञ- सृष्टिसाधनत्वात् तद्रूपत्वं युक्तं। तद्यज्ञसाधनत्वं ब्राह्मणे समा- म्नातं। स एतं चतुर्होतारमपश्यत्। तं मनसानुद्रुत्याहवनीये जुहोत्। ततो वै स दर्शपूर्णमासावसृजतेति॥

अथ तृतीयामाह। ^(४)“अन्तः प्रविष्टं कर्त्तारमेतं ॰ कवयो निचिक्युः”^(४) इति। योऽयं परमात्मा सोऽयं ‘देवानां’ बन्धुवत् प्रियः। तादृशं, तेषु* पक्षपातत्वेन विजयहेतुत्वं तलवकाराः† आमनन्ति। ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये इति। ‘गुहासु’ बुद्धिषु, ‘निहितं’ साक्षित्तेनावस्थितं, यो वेद निहितं गुहायामित्यादि- श्रुतेः। ‘अमृतेन’ स्वर्गफलनिमित्तेन, ‘कॢप्तं’ सम्पादितं, ‘एतं’ ‘यज्ञं’ इत्यादीनामिति‡॥

तदेवमृक्त्रयरूपं चतुर्होतृहृदयमुक्तं। अथ पञ्चहोतृहृद- याख्यो मन्त्रो ऽभिधीयते। तत्र प्रथमामाह। ^(५)“शतं नि-

---

* तेषु देवेषु पक्षपातत्वेनेति तै० पाठः।
† कठा आमनन्तीति तै० पाठः।
‡ इत्यादि पूर्ववदिति तै० पाठः।