तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३७०	तैत्तिरीये आरण्यके

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।

(१)यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धिय॑: । विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । विहोत्रा॑दधे वयु॒ना विदेक॒ इत् । म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः^(१) ।—

---

अथ द्वितीयोऽनुवाकः ।

प्रथमानुवाके शान्त्यर्थं मन्त्रमुक्त्वा द्वितीयानुवाके महावीरनिर्माणार्था मन्त्रा उच्यन्ते । कल्पः । प्रवर्ग्यं सम्भरिष्यन्नमावास्यायां पौर्णमास्यामापूर्यमाणपक्षस्य वा पुण्ये नक्षत्रे तूष्णीं काष्टीं समिधमाधाय युञ्जते मन इति चतुर्गृहीतं जुहोत्यथ यदिदीक्षितः काष्टकीमेवैतया समिधमादध्याद्यजुरेव वदेदित्येक इति । पाठस्तु । (१)“युञ्जते मन ० परिष्टुतिः”(१) इति । ‘विप्रस्य’ ब्राह्मणस्य यजमानस्य, सम्बन्धिनः ‘विप्राः’ ऋत्विजः, ‘मनो युञ्जते’ प्रथमं स्वकीयं मनो विषयेभ्यो निवर्त्त्य समाहितं कुर्व्वन्ति, ‘उत’ अपि च, ‘धियः’ प्रवर्ग्यविषयाणि ज्ञानानि, ‘युञ्जते’ सम्पादयन्ति । कीदृशस्य विप्रस्य, ‘बृहतः’ प्रभूताग्निचयनाद्योगेन प्रवर्ग्ययोगाच्चातिवृद्धस्य, ‘विपश्चितः’ विदुषः प्रयोगाभिज्ञस्य । कीदृशा विप्राः, ‘होत्राः’ होमशीलाः, कर्म्मण्यालस्यरहिता इत्यर्थः । ‘एकइत्’ एक एव सवि-