तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठके ११ अनुवाकः। ५१०

थाऽऽनु॒ मेहि॑। सह॒ प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण^{(९२)* }।
^{(९२)}सु॒मित्रा॒ न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु॥ दु॒र्म्मित्रा॒स्तस्मै॑
भूयासुः। यो॑ऽस्मान् द्वेष्टि॑। यञ्च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः^{(९३)}}।

प्रवर्ग्यं उद्वासयति असौ तदानीं तं 'प्रवर्ग्यम्', 'अनु', स्वकीयां
'प्रजां' पुत्रादिकां, 'पशून्' गवादीन्, 'सोमपीथं' करिष्यमाणं
सोमपानञ्च, 'उद्वासः' 'ईश्वरः' उद्वासयितुं समर्थो भवति।
प्रवर्ग्योद्वासनमनु सर्व्वमिदं नश्यतीत्यर्थः†। अतः सोमपीथे-
त्यादिमन्त्रपाठेन प्रजादिकं स्वात्मनि सम्पादयति॥

कल्पः। सुमित्रा न आप ओषधयः इति मार्ज्जालीयदेशे
उच्छिष्टखरे मार्ज्जयिलेति। पाठस्तु। (९२)“सुमित्रा न आपः
ओषधयः सन्तु ० यञ्च वयं द्विष्मः”(९३) इति। एताः
'आपः', तत्कार्याः 'ओषधयः', च 'नः' अस्माकं, 'सुमित्राः'
सुस्निग्धाः, 'सन्तु'। 'यः' द्वेष्टा, यश्च द्वेष्यः, 'तस्मै' उभयस्मै,
'दुर्मित्राः' शत्रवः, 'सन्तु'॥

प्रथमपादस्याशीःपरतां दर्शयति। “सुमित्रा न आप
ओषधयः सन्त्वित्याह। आशिषमेवैतामाशास्ते”। इति। (५प्र०।
८अ०।३६म०)॥

उत्तरभागस्य शत्रुविषयाभिचारत्वं दर्शयति। “दुर्मित्रा-

---

* B चिह्नितपुस्तके सह प्रजयेति पाठो नास्ति। G, B, चिह्नित-पुस्तकेयोः 'स्पो'कार उदात्तो अन्यत्र 'षे'कारः।
† न पश्यतीत्यर्थः इति E चिह्नितपुस्तकपाठः।