तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठके १७ अनुवाकः । ५३१

सूर्य्य॑मधारयन् । तेन॒ सूर्य्य॑मरोचयन् । घ॒र्म्मः शिर॒- स्तद्य॒म॒ग्निः । पुरी॑षमसि॒ सम्प्रि॒यं प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्भू- वत् । प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु । तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒- स्व॒ङ्गुवा सी॑द ॥ अनु० १७ ॥

---

मित्यर्थः । बुद्धिप्राप्तौ दृष्टान्तः । ‘सुतष्टः’ वर्धकिना सुष्ठु- तक्षणेन निष्पादितः, ‘वाजी’ वेगवान्, ‘रथो न’ रथ इव, ‘एके’ महात्मानः, तं अग्निं ‘अर्चन्तः’ । ‘महि’ पूजाहं, ‘साम’ सर्वेषु समं, ‘मन्वत’ मनसि निश्चितवन्तः । ‘तेन’ अग्नि- तेजसा, ‘सूर्य्यं’, ‘अधारयन्’ पोषितवन्तः । उद्यन्तं वावादि- त्यमग्निरनुसमारोहतीति श्रुतं, ‘तेन’ अग्नितेजसा, ‘सूर्य्यं’, ‘अरोचयन्’ आदीप्तियुक्तमकुर्व्वन् । ‘घर्म्मः शिरः’ यदिदं प्रवर्ग्य- रूपं यज्ञस्य शिरोऽस्ति, ‘तदयं’ चीयमानः, ‘अग्निः’, एव । अतो हे अग्ने, त्वं ‘पुरीषं’ इष्टकोपादान* मृत्स्वरूपं, ‘असि’ । तच्च स्वरूपं ‘प्रजया पशुभिः’, ‘सम्’, एत्य ‘प्रियं भुवत्’ यजमा- नानां प्रियं भवति । तथाविधाग्निरूपे हे घर्मेष्टके ‘प्रजापतिः’, त्वां अत्र चेत्रे ‘सादयतु’ स्थापयतु । ‘अङ्गिरस्वत्’ अङ्गिरो- भिरिव, ‘तया’ प्रजापतिदेवतया, उपहिता सती ‘ध्रुवा सीद’ स्थिरा भूत्वा तिष्ठ ॥

इति सायनाचार्य्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजु- रारण्यके चतुर्थप्रपाठके सप्तदशोऽनुवाकः ॥ १७ ॥

---

* इष्टकोपधानेति E०चिह्नितपुस्तकपाठः ।