तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५३२ तैत्तिरीये आरण्यके

अथाष्टादशोऽनुवाकः ।

यास्ते॑ अग्ने॒ आर्दा॑ योन॑यो॒ याः कु॑ला॒यिनी॑: । ये
ते॑ अग्ने॒ इन्द॑वो॒ या उ॑र्णुनाभ॑यः* । यास्ते॑ अग्ने त॒नुव॒
ऊर्जो॒ नाम॑ । ताभि॒स्त्वमु॒भयी॑भिः सं॑विदा॒नः । प्र॒जा-
भि॑रग्ने॒ द्रवि॑णे॒ह सी॑द । प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु । तया॑
दे॒वत॑याऽङ्गि॒रस्वद्ध्रु॒वा सी॑द ॥ अनु० १८ ॥

---

अथाष्टादशोऽनुवाकः ।

कल्पः । कुलायिनीं यास्ते आर्द्रायोनय इत्यनुवाकेनेति, उपदधातीत्यनुवर्त्तते । पाठस्तु । “यास्ते अग्ने आर्दा योनयो याः कुलायिनीः । ० तया देवतयाऽङ्गिरस्वद्ध्रुवा सीद” इति । हे ‘अग्ने’, ‘ते’ त्वदीया, ‘आर्द्राः योनयः’ अश्वत्थवृक्षादिरूपाः, ‘आर्द्राः’ कारणविशेषाः, सन्ति । अश्वत्थाद्व्यवाद्धाद्विजातामग्नेस्तनुं यज्ञिया संभरामीति श्रुतेः । ‘याः’ च ‘कुलायिनीः’ आहवनीयादिस्थानविशेषाः सन्ति । हे ‘अग्ने’, ‘ते’ त्वदीयाः, ‘इन्दवः’ चन्द्रप्रभृतयः स्थानविशेषाः, ‘ये’, सन्ति । ‘या उर्णुनाभयः’ याश्चोर्णुनाभ्यादिस्थानविशेषाः सन्ति । हे ‘अग्ने’, ‘ते’ त्वदीया, ‘याः’ च अन्याः, ‘तनुवः’, ‘ऊर्जो नाम’ ओषध्यादिपाचकत्वेनोर्ङ्नामधारिण्यः सन्ति । ‘ताभिः’ स-

---

* या उनाभय इति A, B, G, I, J, चिह्नितपुस्तकपञ्चकपाठः ।